'Ik wil een vastbesloten indruk maken maar probeer ook ontspannen te regeren' is een gevleugeld gezegde van de nieuwe liberale premier Mark Rutte. Waarom iedereen om je heen wantrouwen als je misschien veel verder komt door collega’s en medewerkers vertrouwen te schenken?

Relax - dat hield Rutte zich voor als staatssecretaris van Sociale Zaken en Onderwijs. Ook nu wil hij zich niet gek laten maken. Naar buiten toe valt aan het kabinet, aan Rutte vooral, de 'Me Tarzan'-houding van bewindslieden als Ivo Opstelten en Fred Teeven op. Maar achter de schermen werkt de premier wel degelijk aan een meer ontspannen sfeer. Om een positief gebaar naar de Haagse journalisten te maken verplaatste hij zijn wekelijkse persconferentie naar Nieuwspoort (waar ambtsvoorganger Jan Peter Balkenende in 2007 was vertrokken, de CDA’er vond dat hij er niet respectvol genoeg werd bejegend).

Tijdens het Kamerdebat over de begroting van Algemene Zaken trok Rutte de ‘Kok-oekaze in’. Dat dictaat, vernoemd naar de premier van de paarse coalitie, bestaat sinds 1998 en houdt in dat ambtenaren niet zonder toestemming van de leiding van hun departement met journalisten en Kamerleden mogen praten. Nogal misplaatst want de parlementariërs hebben zelf meestal maar één of twee medewerkers in dienst en dat is veel te weinig om de uitvoerende macht te controleren. Als het ambtenaren van ministeries ook nog eens verboden wordt Kamerleden bij te praten, ondergraaft dat het dualisme. Toch was dat precies wat Wim Kok beoogde met zijn ‘Aanwijzing externe contacten ambtenaren’. Hij hechtte aan het ‘primaat van de politiek.’ De ambtenaren hadden naar buiten toe hun mond te houden. Onder Balkenende breidde die zwijgplicht zich als een olievlek uit. Niemand durfde nog met wie dan ook te praten. Journalisten op zoek naar een ambtenaar werden meteen naar de afdeling voorlichting doorgeschakeld en daar afgepoeierd.

Ook Kamerleden kregen meestal nul op het rekest. Rutte wil nu een eind maken aan die top down-benadering. Tot opluchting van de directeuren-generaal, hoofdambtenaren en referendarissen. Soms is het geen slecht idee een frisse wind te laten waaien door Den Haag.