Zou er een vloek rusten op het ambt van commissaris van de Koningin in de provincie Zuid-Holland? De laatste commissaris die zonder pijnlijke affaire vertrok was de minzame sociaal-democraat Schelto Patijn (1984-1994).

Zijn liberale opvolger Joan Leemhuis-Stout hield het nog geen vijf jaar vol. Zij werd het slachtoffer van treasurer Karel Baarspul die het geld van de inwoners van de Rijnmond en de bollenstreek belegde in handelshuizen als Ceteco. Toen Ceteco als gevolg van de financiële crisis in Zuid-Amerika over de kop ging, moest Leemhuis weg.

De regels werden aangescherpt. Wat niet weggenomen heeft dat gemeenten als Pijnacker-Nootdorp nu aan de grond zitten omdat ze hun spaarcenten toevertrouwden aan de failliete bank Landsbanki.

Leemhuis werd opgevolgd door partijgenoot Jan Franssen, vertrouweling van VVD-goeroe Hans Wiegel en oud-burgemeester van Zwolle. In 2005 kwam hij in opspraak. Als vertegenwoordiger van Hare Majesteit liet Franssen zich bijstaan door accountantskantoor Deloitte waarvan hij in zijn vrije tijd zelf adviseur was. Nu ligt hij opnieuw onder vuur. Gedeputeerde Staten gunden het bouwrijp maken van een terrein op de Maasvlakte aan de Van Gelder Groep.

Een van de leden van de raad van commissarissen van dat bedrijf is de commissaris van de Koningin. Greenpeace spreekt er schande van. SP-fractievoorzitter Bart Vermeulen meent zelfs dat ‘de geloofwaardigheid en integriteit van het politiek bestuur op het spel staan.’

Franssen verdedigt zich met het argument dat hij bij Van Gelder alleen betrokken is ‘bij de strategie en de lange termijn van het bedrijf.’ Maar hij heeft de indruk niet kunnen vermijden dat de ene commissaris Franssen de andere voor de voeten loopt.

Het verwijt van belangenverstrengeling kon niet lang uitblijven: buiten de uren die Jan Franssen op het provinciehuis slijt, houdt hij er nog eens vierentwintig betaalde en onbetaalde nevenfuncties op na. Sommige daarvan vloeien voort uit het feit dat hij commissaris van de Koningin is. Zoals het voorzitterschap van het Interprovinciaal Overleg en van het Bestuurlijk Platform Zuidvleugel.

Andere zijn idealistisch van aard. Zo is Franssen vice-voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en voorzitter van Forum, het multiculturele instituut waaraan we toptalent als Ahmed Aboutaleb en Sadik Harchaoui te danken hebben. Maar wat heeft een gezagsdrager als hij te zoeken bij de G. Tijhuis Holding, Delta Wonen en de Van Gelder Groep?

Commissarissen van de Koningin vervelen zich snel. Toen hij nog in Friesland zat, nodigde Hans Wiegel me uit om een dagje met hem mee te lopen. Tegen half elf ‘s ochtends had hij al zijn stukken wel gelezen en al zijn brieven getekend. Het werd hoog tijd voor een glaasje Beerenburg en daarna voor de lunch. Een door de wol geverfde bestuurder als Wiegel kon er met gemak nog wat klusjes bijdoen. Dat gold ook voor ambtgenoten als Jos van Kemenade (Noord-Holland) en Jan Terlouw (Gelderland). Maar is verveeldheid voldoende reden om je zakken te spekken bij een bouwfirma?

Eén commissaris van de Koningin heeft het goede voorbeeld gegeven: Hans Alders van Groningen. Die bekleedde zoveel nevenfuncties en voorzitterschappen van adviescommissies dat hij vorig jaar besloot zijn echte baan op te zeggen. Nu is hij onder meer lobbyist voor de uitbreiding van kernenergie. Dat is in elk geval overzichtelijk.

Daarom, Jan Franssen: geniet van het leven, zeg je baan als commissaris van Zuid-Holland op!