Er was een tijd dat D66 bedelde om aandacht van de Partij van de Arbeid. Vooral Hans van Mierlo, de Godfather van de Democraten, was van samenwerking tussen die partijen geporteerd. In de jaren zeventig werd maandenlang gepraat over de vorming van een Progressieve Volkspartij.

Behalve de PvdA en D66 zou ook de evangelisch bevlogen PPR daarin moeten opgaan. Er kwam niets van – door toedoen van de sociaal-democraten. Het kabinet-Den Uyl regeerde, het ging de PvdA’ers voor de wind. De Democraten zakten juist steeds verder weg in de peilingen. Ze waren er niet in geslaagd hun rechterflank te dekken. Partijgenoten verweten Hans van Mierlo dat hij D66 ‘uitverkocht aan de PvdA’. Uiteindelijk maakte het PvdA-congres een eind aan het schone streven. De sociaal-democraten vonden dat ze zélf de PVP waren. Een fusie of federatie met D66 was niet nodig. Van Mierlo voelde zich verkocht en verraden (zie voor het volledige verhaal het boek ‘Tussen ideaal en illusie’ van politicoloog Menno van der Land).

Sinds de Europese verkiezingen van 4 juni zijn de bordjes verhangen. De PvdA werd ingemaakt, D66 veroverde de universiteitssteden. Opeens is de discussie over de Progressieve Volkspartij terug van weggeweest. Trouw-columnist Hans Goslinga pleitte voor de vorming van een ‘progressief blok tegen nationalisme en versplintering’: de linkse tegenstanders van Geert Wilders zouden hun krachten moeten bundelen. Bijval kwam van Dick Pels, opperhoofd van de links-liberale denktank Waterland.

Volgens Goslinga maakt een progressief blok van PvdA, D66 en GroenLinks anno 2009 meer kans dan in de jaren zeventig. Toen ging het om een flirt tussen één grote en twee kleine partijen. Nu zijn de verhoudingen genivelleerd: in Amsterdam en Utrecht sleepten de sociaal-democraten minder stemmen in de wacht dan de aanhangers van Alexander Pechtold en Femke Halsema. Maar samen zouden de drie partijen goed zijn voor een derde van het electoraat. Het is een interessante en aantrekkelijke redenering. Alleen denk ik dat het enthousiasme nu groter is bij de PvdA dan bij Yes we can!-partij D66.

Nu zullen het de Democraten zijn die zich in hun groei niet willen laten hinderen door een ouderwets-socialistisch blok aan hun been. Op de verkiezingsavond danste Alexander Pechtold tot diep in de nacht op hiphop-hit ‘Follow the leader.’ En die leider, dat is hij!

Max van Weezel