Jan Hamming heeft een plan. Afgelopen weekend pleitte de Tilburgse PvdA-wethouder in zijn nieuwsjaarsspeech voor de vorming van een schaduwkabinet door de linkse oppositie. ‘Een schaduwcoalitie met een nieuwe generatie bestuurders die weten hoe de maatschappij werkt, en die met alternatieven komen die de samenleving sterker maakt.’

Jan Hamming is niet zomaar iemand. Al tien jaar is hij succesvol wethouder. Toen de Tilburgse politiek - oud-burgemeester Ruud Vreeman voorop - zich vanaf 2006 compleet liet doldraaien door de politieke avonturier Hans Smolders, bleef Hamming onverminderd geliefd in de stad. Bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar voerde hij campagne met een pastiche op de bekende blauwrode Obama-poster: ‘Jan, zeker nu’. De PvdA, die overal in het land geweldige klappen kreeg, behield in Tilburg al haar zetels. Dat de PvdA-leden Hamming vorige maand niet kozen tot lijsttrekker voor de Eerste Kamer, kan ik uit niets anders verklaren dan collectief masochisme.

Kortom, als zo’n man iets zegt, dan luister je naar hem. Zeker omdat het onderwerp van zijn pleidooi steeds urgenter begint te worden. Waar is de oppositie tegen het kabinet-Rutte? Femke Halsema gooide vlak voor Kerst het bijltje erbij neer. Alexander Pechtold zit liever ‘eenzaam in het midden’, zoals Halsema’s opvolger Jolande Sap vandaag zegt. En Job Cohen? Die organiseert binnenkort een manifestatie ‘die zich zal richten op een punt waarvan wij vinden dat de regering echt de verkeerde kant op gaat, en wat wij daarvan vinden.’

Niet bepaald indrukwekkend allemaal. Ik vrees dat ik Bas Heijne grotendeels gelijk moet geven. De NRC-commentator schreef afgelopen weekend:

'Wanneer een minderheidskabinet dat zelfs met gedoogsteun over een meerderheid van ÈÈn zetel beschikt, er niettemin in slaagt een stevig soort daadkracht uit te stralen; wanneer die onheldere gedoogpartij allerhande schandalen en schandaaltjes bijna achteloos pareert; wanneer de regeringscoalitie moeiteloos wegkomt met assertieve kromspraak (geen drieduizend agenten weg betekent dus eigenlijk drieduizend agenten erbij) en de nieuwe minister voor Immigratie en Asiel al zijn principes loochent en zichzelf vervolgens in alle media op de borst mag kloppen omdat hij tenminste „niet aan de zijlijn blijft staan” – wanneer dat allemaal het geval is, weet je dat je met een verdomd zwakke oppositie te maken hebt.'

Kan een schaduwkabinet een einde maken aan deze ‘verdomd zwakke oppositie’? In Engeland is het een begrip. Wie in het schaduwkabinet zit, mag plaatsnemen op de front benches van de oppositie. De jaren als shadow secretary worden gebruikt om diepgravende plannen te smeden. Iain Duncan Smith, de Conservatieve minister van sociale zaken, is nu bezig de ingrijpende maatregelen uit te voeren die hij in zijn jaren als schaduwbewindsman bedacht. Kan dat in Nederland niet ook? Diederik Samsom (PvdA) als schaduwminister van mobiliteit. Wouter Koolmees (D66) op Financien. Ronald van Raak (SP) op Binnenlandse Zaken, Joel Voordewind (CU) op Buitenlandse Zaken. Stuk voor stuk ter zake kundige parlementariërs met uitstekende toegang tot de media.

Toch denk ik dat het plannetje van Hamming niet gaat werken. Want uiteindelijk is het probleem van de oppositie niet het gebrek aan samenwerking. Er wordt dagelijks intensief samengewerkt in de Kamer, iedereen kent elkaar van haver tot gort. Nee, het echte probleem is de bloedarmoede bij links. Wie geen aansprekende ideeën heeft, wint geen verkiezingen – schaduwkabinet of niet. Kiezers – of ze nou laagopgeleid zijn of niet - stemmen uiteindelijk op partijen met een verhaal. Je kunt het oneens zijn met dat verhaal – alles is de schuld van de islam; dieren gaan boven alles; God gaat boven alles – maar het is wel een wenkend perspectief. Precies d·t is waar het links aan ontbreekt.

In dat opzicht was het veelzeggend dat D66-leider Pechtold het voorstel van Hamming afdeed met een grapje: ‘Ik sta niet graag in de schaduw van dit kabinet.’