Deze week publiceerde het Financieele Dagblad zijn periodieke overzicht van succesvolle lobbycampagnes achter de schermen van de Nederlandse overheid. Grote winnaar dit jaar: voorzitter Jan Kamminga van de metaalwerkgeversorganisatie FME-CWM. Hij slaagde erin de vakbonden voor zijn karretje te spannen. Samen lobbyden ze bij minister Piet Hein Donner van Sociale Zaken voor werktijdverkorting bij bedrijven die door de kredietcrisis in nood zijn gekomen.

Knap werk van Kamminga, want aanvankelijk viel er met de strenge en zuinige calvinist Donner geen land te bezeilen. Werktijdverkorting was geen Haarlemmerolie, zei hij. In een kapitalistische economie konden bedrijven nou eenmaal kopje onder gaan. De overheid moest ze dan niet gaan beschermen want dat leidde tot concurrentievervalsing: sterke bedrijven zouden dan boeten voor de zonden van hun zwakkere broeders. Wanhoop in de directiekamers van de auto- en metaalindustrie en op het hoofdkantoor van FME-CWM in Zoetermeer.

Kamminga sloeg aan het bellen met zo’n beetje iedereen die hij kende: voorzitter Bernard Wientjes van VNO-NCW, Loek Hermans van MKB Nederland, de vakbondsleiders Agnes Jongerius en René Paas, ministers als Wouter Bos en Maria van der Hoeven die misschien wat minder streng in de leer waren dan Donner.

Het gevolg: het kabinet stond werktijdverkorting toe, maar wel onder strikte voorwaarden. Bedrijven moesten sluitend bewijzen dat hun problemen door de kredietcrisis werden veroorzaakt. Ze moesten minstens dertig procent van hun orderportefeuille zijn kwijtgeraakt. Een onmogelijke opgave, bleek al snel. Op de Anna van Hannoverstraat (het ministerie van Sociale Zaken) stroomden de aanvragen binnen maar bijna niemand voldeed aan de gestelde criteria. Had een bedrijf negenentwintig procent omzetverlies geleden in plaats van dertig procent, dan werd het verzoek resoluut van de hand gewezen.

Kamminga sloeg opnieuw aan het bellen. Tijdens de kerstvakantie draaide het polderoverleg op volle toeren. Tussen het nuttigen van de kalkoen en fazant door werd de druk op het kabinet opgevoerd. De criteria moesten worden versoepeld, de inschrijftermijnen verlengd.

Pas op 13 januari ging Donner enigszins door de knieën. Bedrijven kunnen nu nog tot 1 maart bij de Anna van Hannoverstraat aankloppen en niet tot 31 december 2008, zoals aanvankelijk de bedoeling was. Al liet de minister opnieuw doorschemeren dat hij werktijdverkorting eigenlijk maar een lapmiddel vindt. Het heeft geen zin te streven naar behoud van werkgelegenheid als het bedrijfsleven niet over voldoende opdrachten beschikt, zei hij tijdens een symposium van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in het Haagse Nieuwspoort. Als de crisis doorzet, zullen veel werknemers moeten wennen aan het idee dat ze de laan uitvliegen en op zoeken moeten gaan naar een nieuwe betrekking. Dixit Donner.

Grappige situatie toch: de ondernemers pleiten bij monde van Kamminga en Wientjes voor behoud van banen voor hun personeel terwijl de minister van Sociale Zaken van dit centrum-linkse kabinet die aanpak conservatief noemt. Sinds de kredietcrisis staat de wereld behoorlijk op z’n kop!

Max van Weezel