VN MediagidsDrie-, vier-, vijfpartijenkabinet
Politiek / Haagse streken / verkiezingen 05.03.2010

Kan me voorstellen dat Herman Tjeenk Willink, Herman Wijffels, Rein Jan Hoekstra, Frits Korthals Altes en Piet Hein Donner de uitslagenavond van woensdag met samengeknepen billen hebben gevolgd. Je zult op dit moment maar tot de favoriete kabinetsformateurs van Hare Majesteit horen!
Twintig jaar geleden was het een fluitje van een cent om een coalitie tot stand te brengen. De grote partijen beschikten toen over nog zoveel aanhang dat je maar twee van hen nodig had om aan een Kamermeerderheid te komen. Zo bestonden de kabinetten-Lubbers I en II uit CDA en VVD, Lubbers III uit CDA en PvdA.
Sinds de verkiezingen van 1994 – toen de zwevende kiezers als een blok vielen voor Hans van Mierlo - is dat nooit meer gelukt. De paarse kabinetten-Kok hadden drie partijen nodig om een meerderheid te halen. Balkenende regeerde met wisselende steun van VVD en LPF, VVD en D66 en PvdA en ChristenUnie. Als de voortekenen niet bedriegen, hoort ook de mogelijkheid van zo’n driepartijenkabinet voorgoed tot het verleden. Je hebt nu vier en misschien wel vijf partijen nodig.
Des te vervelender dat zoveel politici al hebben aangekondigd elkaar na de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni te zullen uitsluiten. PvdA, SP, GroenLinks en D66 willen onder geen beding samenwerken met de xenofoben van de Partij voor de Vrijheid. Wilders zegt dat hij niemand uitsluit maar deed dat vorig jaar al met GroenLinks. Wouter Bos wil niets meer te maken hebben met het neoconservatieve CDA van Balkenende en Verhagen, Jan Peter Balkenende noemt een coalitie met Bos ‘ongeloofwaardig’. Dat wordt dus lachen.
- Ik zie Ernst Hirsch Ballin en Piet Hein Donner nog niet meedoen aan pogingen het ‘Deense model’ te importeren
Eigenlijk vallen bijna alle opties bij voorbaat af. Dromen van een linkse meerderheid heeft weinig zin sinds de SP onder de bezielende leiding van Agnes Kant het ravijn is ingelopen. Paars-plus (Bos, Rutte, Pechtold en Halsema) mag zich in grote populariteit verheugen onder de bewoners van de Amsterdamse grachtengordel. Maar als de VVD landelijk net zo hard van de PVV verliest als woensdag in gemeenten als Den Haag, blijft van de 75 zetels die zo’n coalitie nu zou halen bitter weinig over.
De werkgevers hopen op een centrumrechts ‘hervormingskabinet’ van CDA, VVD en D66. Eventueel mag GroenLinks meedoen, want die partij lonkt tegenwoordig toch ook best een beetje met het liberalisme. De Synovate-peiling van woensdag geeft zo’n coalitie 77 zetels. Maar alweer: dan moet Rutte op 9 juni niet kopje ondergaan. Anders zullen CDA en VVD Wilders om gedoogsteun moeten vragen. Een optie die beide partijen niet van de hand wijzen maar die veel intern tumult teweeg zal brengen (ik zie Ernst Hirsch Ballin en Piet Hein Donner nog niet meedoen aan pogingen het ‘Deense model’ te importeren).
Blijven alleen monstrueuze oplossingen over als een nationaal kabinet van CDA, PvdA, VVD, D66, GroenLinks en/of ChristenUnie. Nadeel: net als Balkenende IV zal ook zo’n kabinet onder schot genomen worden door radicalen van links én uiterst rechts. Bovendien: probeer met D66, GroenLinks en ChristenUnie samen maar eens een beleid ten aanzien van abortusklinieken, embryoselectie en de pil van Drion te voeren. Een formateur zal dus snel moeten uitwijken naar een zakenkabinet of een buitenparlementair kabinet. Geen feest voor de parlementaire democratie!
De situatie kan nog ingewikkelder worden. Raken Balkenende, Bos en Wilders op 9 juni in een nek aan nek-race verwikkeld zoals die zich nu op lokaal niveau afspeelde tussen PvdA en Leefbaar Rotterdam? Met stembureaus die moesten melden dat het too close to call was? Dan wordt het al helemaal onduidelijk wie op de dag na 9 juni het voortouw mag nemen. Welkom in Florida aan de Noordzee!
Speurtocht naar houvast
Waar is de PvdA op uit, en met wie? Veel lijn valt er nu niet in te ontdekken
IJzeren Maggie
Nu de spanning weer oploopt, behoeft het heroïsche beeld uit 'The Iron Lady' enige correctie
