Nergens in Europa worden politici zo systematisch bedreigd en uitgescholden als hier, vaak per e-mail en op internet. Beïnvloedt dit hun keuzes?

De onderhandelingen over een mogelijk Paars-plus kabinet waren deze zomer nog maar net begonnen of Mark Rutte vroeg het woord. De VVD-leider wilde zijn gesprekspartners Job Cohen, Femke Halsema en Alexander Pechtold even melden dat hij al vijfhonderd boze e-mailtjes had ontvangen. Van rechtse kiezers die het hem hevig kwalijk namen dat hij na zijn verkiezingsoverwinning nu aan tafel zat met de linkse partijen. Rutte gaf de verzekering dat hij zich daardoor niet van zijn stuk zou laten brengen, maar de teksten logen er niet om. Een greep uit de reacties die binnenkwamen op de VVD-site en in zijn persoonlijke mailbox:

‘Ik ben klaar met de politiek van achterbaksheid en handjeklap. Ik stem voortaan PVV,’ schreef ruud.
‘Ik heb geen zin me door een leugenachtige Rutte te laten bedriegen!’ aldus J.H. Wolters.
‘Ik stem al 30 jaar VVD en ik ken nu in al die tijd nu alleen maar EEN verrader: Mark Rutte’, schreef Arthur S. de Jong op hoge toon.
En zo ging het nog een tijdje door.

Rutte zal niet op die hatemail zijn afgegaan. Hij had genoeg inhoudelijke redenen om de paars-groene besprekingen vroegtijdig af te kappen (de miljardenbezuinigingen, het eigen huis, de auto!). Maar zijn directe entourage werd knap zenuwachtig van de grove taal, die je zelden hoorde van de heren in blauwe blazers en dames met parelkettinkjes die de VVD-afdeling Aerdenhout vroeger bevolkten.

Haagse politici klagen volop over de hatemail die vierentwintig uur per dag (een beetje boze burger zit ook ‘s nachts achter zijn laptop) bij hen binnenkomt. Sinds Pim Fortuyn rond de eeuwwisseling uitriep dat híj zei wat hij dacht, is het digitaal voor rotte vis uitmaken van gezagsdragers een wijd verbreid gebruik geworden. Gefrustreerde grijsaards en puberende vmbo-scholieren, Tokkies en welgestelde burgers, islamofoben en geradicaliseerde moslimjongeren – iedereen doet mee. Ook het uitschelden is in Nederland gedemocratiseerd.

‘Ik krijg al jaren voortdurend hatemail,’ zegt GroenLinks-leider Femke Halsema: ‘Er bestaat een enorme haat tegen wat ze de “multiculti-softies” noemen. Ik kan er niet meer warm of koud van worden, maar ik vrees dat van die hatemail wel een heel grote invloed uitgaat op de Nederlandse politiek. Voordat je het weet gaan politici denken: dit is de volkswil, daar kan ik maar beter rekening mee houden. Ik heb de indruk dat de VVD-fractie zich deze zomer toch wel door die stroom van boze e-mails heeft laten beïnvloeden.’

Vuile teringhoer
Halsema signaleert dat het klimaat in Nederland ‘hard en humorloos is geworden’. Laat ze zich daardoor afschrikken? Slikt ze wel eens een opmerking in? Nee. Nou, een enkele keer dan: ‘Ik wilde op een gegeven moment het carnavalsliedje “We worden bedreigd door de moslims” van De Vliegende Panters op mijn twitterpagina zetten. Heb ik toch maar niet gedaan, want ik zag de reacties al voor me: “we worden écht bedreigd door de moslims!”, “ja, en jullie van de linkse kerk hebben ze zelf binnengelaten!”

Femke Halsema krijgt de meeste hatemail van ‘boze blanke mannen’, die iets tegen de multiculturele samenleving hebben. ‘En van seksisten, daar hebben heel veel vrouwelijke Kamerleden last van. Het favoriete scheldwoord is vuile teringhoer.’

Jeanine Hennis-Plasschaert, tot voor kort Europarlementariër en sinds de verkiezingen van 9 juni Tweede Kamerlid voor de VVD, benadrukt dat de hatemail echt niet alleen van rechts komt: ‘Voor alle Kamerleden is het tegenwoordig heel gewoon om via de mail voortdurend stront over zich heen te krijgen. Toen we onderhandelden over Paars-plus, liep mijn mailbox elke dag vol, maar tijdens de onderhandelingen over een kabinet met gedoogsteun van Geert Wilders óók. Ik krijg regelmatig mails met als aanhef: “Ontzettend kutwijf,” of “Hé muts,” of getekend “met diepe minachting”. Daar kan ik nog enigszins om lachen. Maar die persoonlijke scheldpartijen intimideren wél. Ik laat me er niet door van de wijs brengen, maar je draagt ze wel met je mee.’

Doodbedreigingen
Voor de Haagse politici is de dagelijkse stroom boze e-mailtjes de gewoonste zaak van de wereld geworden. Waar ze meer moeite mee hebben, zijn de regelrechte bedreigingen die er tussen zitten. Aan hun adres maar ook aan dat van hun partners en kinderen. Want ook die doodsbedreigingen rijzen de pan uit.

Aanleiding voor de Politie Haaglanden om in 2005 een speciaal Team Bedreigde Politici in het leven te roepen. De beveiligingsdienst van de Kamer deelt standaardformulieren rond waarop politici aangifte kunnen doen van serieuze dreigementen. Ze hoeven alleen maar even hun krabbel te zetten en dan gaat het speciale politieteam ermee aan de slag. Het Openbaar Ministerie houdt het aantal bedreigingen van politici zorgvuldig bij: vorig jaar werden er driehonderdzesentachtig aangiften gedaan, dit jaar stond de teller in de maand juli al op tweehonderdveertien. Toen moesten de onderhandelingen over Paars-plus en het rechtse kabinet met steun van de PVV nog beginnen.

Doelwit nummer één van serieuze bedreigingen op websites en via e-mail is nog steeds Geert Wilders. Maar ook Jan Peter Balkenende, Wouter Bos, Ernst Hirsch Ballin, Guusje ter Horst en Nebahat Albayrak werden met de dood bedreigd (de laatste vermoedelijk door Koerden die iets hebben tegen een politica die geboren is in het Turkse Sarkisla). Celstraffen, taakstraffen en boetes werden opgelegd aan onder meer de Marokkaanse Hagenaar die ‘namens alle moslimbroeders’ Wilders de jihad verklaarde (‘De natuur zal je wegblazen en anders doe ik het wel’) en aan de transportondernemer uit Rijssen die vanuit zijn vakantie-appartement aan de Spaanse kust vice-premier Bos een ‘vuile, gore teringcommunist’ noemde die hij niet zou sparen als hij hem tegenkwam op het zebrapad. De aanstichters van zulke digitale lynchpartijen zijn vaak dezelfde seksueel gefrustreerde oudere mannen die vrouwelijke Kamerleden teksten toesturen als ‘gore kankerhoer, ik snij je baarmoeder met een scheermes open en je kankerkinderen ook.’

Maar de groei van het aantal bedreigingen zit hem in de dertien- tot veertienjarige jongens die onder schooltijd vanaf de pc politici de stuipen op het lijf proberen te jagen. Als ze tegen hun verwachting in toch zijn opgespoord, verklaren ze tijdens het verhoor dat ze ‘gewoon even een mailtje wilden sturen’: ‘Ik heb wel geschreven dat ik zijn kop eraf zou snijden, maar dat bedoelde ik niet zo.’

Lees het hele artikel deze week in Vrij Nederland