Er zijn twintig zetels verloren gegaan bij de verkiezingen. De partij is stuurloos. Het ene na het andere zwaargewicht heeft het schip verlaten of zich tegen de partijtop gekeerd. De fractie, zonder enig jong bloed, is de klap nog lang niet te boven. Er heerst diepgaande onenigheid over de te volgen politieke koers.

Het CDA in 2011? Nee, het CDA in 1995. De parallellen zijn bijna beangstigend. Natuurlijk, verschillen zijn er ook: destijds zat de gehavende partij niet in de regering maar in de oppositie, tegen het eerste paarse kabinet. En de ‘rampzalige’ 34 zetels van het CDA in 1995 zijn in het licht van de huidige 21 lang zo slecht niet.

Wat volgde, is ook interessant. Voor enkele dertigers in het CDA vormde de deplorabele toestand van hun partij namelijk de aanleiding om een vernieuwingsbeweging op te zetten. ‘Confrontatie met de Toekomst’ heette de club, en hij kende al gauw honderden leden. Het ging er allemaal wat braver aan toe dan bij de PvdA, waar de jonge honden van Niet Nix onafgebroken aantrapten tegen het partij-establishment. Maar toch, het was een poging om een nieuwe koers uit te zetten voor het CDA. En die koers luidde ondubbelzinnig: naar links. ‘Het was vooral tijd voor een duidelijke keuze voor een sociaal-christelijk programma,’ zei een van de oprichters enkele jaren later in een artikel in Vrij Nederland, ‘De slapende reus’.

De dertigers van weleer zijn inmiddels veertigers, en opnieuw duiken ze op: als critici van de rechtse koers van Maxime Verhagen. De hierboven geciteerde oprichter heette namelijk Ad Koppejan, destijds duo-voorzitter van de afdeling-Amsterdam. Andere leden waren onder meer René Paas (oud-voorzitter van vakbond CNV) en diens echtgenote en huidig kandidaat-voorzitter van het CDA, Ruth Peetoom. Aan hun keukentafel in Groningen werd het idee zelfs geboren.

Het is veelzeggend dat de strijd voor een socialer CDA vijftien jaar later door dezelfde mensen gevoerd wordt. Hun drijfveren zijn ongetwijfeld oprecht, maar hun positie is ingewikkelder: ze zitten inmiddels op invloedrijke posities en moeten opereren binnen de kaders van hun partij. Peetoom benadrukt bijvoorbeeld bij alle bijeenkomsten in den lande dat ze voorzitter wil worden van het héle CDA – niet slechts van de 32% die stemde tegen regeren met de PVV.

Waar zijn de twintigers en dertigers van nu? Komt er een nieuwe Confrontatie met de Toekomst? Waarschijnlijk zal het CDA pas écht veranderen als jonge, ongebonden christendemocraten hun partij van ongevraagd advies gaan dienen.