De afgelopen maanden dook hij ineens weer op in het CDA: Marnix van Rij. U weet wel, de fiscaal jurist met het goudgerande brilletje die de christendemocraten acht jaar geleden in de ergste crisis van hun bestaan stortte.

We gaan terug naar september 2001. Paars-II was nog aan de macht. Pim Fortuyn was nog niet begonnen aan zijn opmars. Het CDA stond beroerd in de peilingen. Fractievoorzitter Jaap de Hoop Scheffer straalde ongeluk en onbehagen uit. Alles leek erop te wijzen: het CDA zou het jaar erop zijn derde verkiezingsnederlaag op rij lijden.

Toen was daar ineens Marnix van Rij. De partijvoorzitter wilde van De Hoop Scheffer af. Hij wilde zelf lijsttrekker worden. Er volgde een gecompliceerd steekspel, eindigend met een dramatische vergadering van CDA-partijbaronnen op zaterdag 26 september 2001. Het resultaat: De Hoop Scheffer weg, Van Rij weg. Ontreddering bij de christendemocraten. Meesmuilende stukken in de kranten.

Met het CDA kwam het allemaal goed, op wonderlijke wijze. De onbekende studeerkamergeleerde Jan Peter Balkenende, die De Hoop Scheffer opvolgde als politiek leider, won acht maanden later de verkiezingen en werd premier van Nederland. Jaap de Hoop Scheffer werd minister van Buitenlandse Zaken en niet veel later secretaris-generaal van de NAVO.

Marnix van Rij, de Judas uit Wassenaar, kroop zo ver mogelijk weg. Hij ging weer aan de slag bij zijn oude werkgever Ernst & Young.

Tot dit jaar. Het CDA lijkt vrede te hebben gesloten met de oude intrigant. Hij mocht plaatsnemen in de commissie die het programma schreef voor de Europese verkiezingen. Op het partijcongres in Utrecht, afgelopen maart, werd hij met naam en toenaam genoemd en kreeg hij zelfs publiekelijk een bloemetje. En afgelopen weekend mocht hij de Europese koers van zijn partij verdedigen in een opiniestuk in NRC Handelsblad.

‘Marnix is terug,’ zei een CDA-prominent die in Utrecht naast me stond. Om eraan toe te voegen: ‘Wij zijn een vergevingsgezinde partij.’ Daar had hij wel gelijk in. Terwijl de PvdA mislukkelingen en oproerkraaiers onherroepelijk in de ban doet (denk aan Ad Melkert), zijn de zondaars bij het CDA na verloop van tijd weer welkom (denk aan Willem Aantjes).

Hoe het verder gaat met Van Rij en het CDA? Het zou me niets verbazen als hij in een volgende kabinetsperiode staatssecretaris wordt. Van Rij is a man with a plan.

Thijs Niemantsverdriet