Over gebrek aan aandacht hoeft Halbe Zijlstra niet te klagen. De staatssecretaris van Hoger Onderwijs wist op zijn verjaardag duizenden woedende studenten op de been te krijgen met zijn voorgenomen boete voor langstudeerders. En nu haalt hij opnieuw de voorpagina’s met plannen om grondig te gaan snoeien in het aantal universitaire opleidingen.

Wat misschien nog het meest opvalt aan Zijlstra’s plannen, is hoezeer hij zich manifesteert als de antipode van Ronald Plasterk. Zo ongeveer alles wat de PvdA-minister voor ogen stond, werd de afgelopen maanden door Zijlstra overboord gezet. Waar Plasterk vooral vrienden leek te willen blijven met iedereen, kiest Zijlstra voor de frontale aanval.

Ga maar na. Plasterk wilde geen selectie aan de poort; Zijlstra eist dat universiteiten iedere student gaan keuren met een intakegesprek. Plasterk liet trage studenten niet méér betalen; Zijlstra brengt iedere langstudeerder straks 3000 euro in rekening. Plasterk verzon hoogstpersoonlijk een nieuwe benaming voor Nederlandse HBO-titels in het buitenland; Zijlstra schakelt WO- en HBO-titels straks internationaal gelijk. Plasterk zag het als zijn persoonlijke missie om de ‘kleilaag’ van managers uit het onderwijs te verdrijven; van Zijlstra geen woord hierover.

En dan hebben we het nog niet eens over het cultuurbeleid, die andere portefeuille die Zijlstra deelt met zijn voorganger. Terwijl Plasterk als minister iedere avond zijn opwachting maakte bij een opening of premiere, heeft Zijlstra zich tot nu toe twee keer in een schouwburg of museum vertoond. En dan ook nog omdat hij er niet onderuit kon: in beide gevallen moest hij een prijs uitreiken.

Misschien maar verstandig ook. Want zijn voorgenomen ‘cultuuromslag’ – eufemisme voor een bezuinigingsoperatie van 20 procent op het budget voor de kunsten – heeft Zijlstra ook in die contreien weinig vrienden opgeleverd. Zeker niet nadat hij in Vrij Nederland ook nog eens uit de kast is gekomen als onversneden cultuurrelativist. ‘Wie ben ik of de Raad voor Cultuur of een andere deskundige om te zeggen dat wij weten wat goed is en wat slecht?’ zei hij halverwege januari in dit weekblad.

De timing van dat interview was niet helemaal perfect. Want op de dag dat VN verscheen, vond ook de nieuwjaarsborrel plaats van... de Raad voor Cultuur. Reden voor Zijlstra om tijdens de receptie even de microfoon te grijpen en te vertellen dat hij het allemaal niet zo kwaad bedoeld had.

In die zin lijkt hij toch weer op zijn voorganger.