Groot-Brittannië viert deze week één jaar ‘coalition’. In mei 2010 kwam de samenwerking tussen de Conservatieven en de Liberal Democrats tot stand, de eerste keer sinds 1945 dat er in Londen geen eenpartijkabinet aantrad.

Inmiddels heeft Nick Clegg van de Liberal Democrats aan den lijve ondervonden wat generaties D66’ers hem al hadden kunnen vertellen: als kleinste coalitiepartner krijg je altijd genadeloos op je donder. Anderhalve week geleden leden de LibDems bij lokale verkiezingen de ergste nederlaag in drie decennia: ze verloren 748 raadszetels. Ook werd hun belangrijkste stokpaardje, een nieuw kiesstelsel, bij een landelijk referendum verworpen met een marge van maar liefst 2:1.

De reactie van Clegg op deze mokerslag was gesneden koek voor Nederlandse politici. Hij legde uit dat je als kleinste regeringspartij nu eenmaal flinke concessies moet doen. In zijn eigen woorden: met 8 procent van de parlementszetels kun je nooit 100 procent van je verkiezingsprogramma realiseren.

Maar na dit bekende excuus deed Clegg een opmerkelijke suggestie. Partijen, zo zei hij, zouden voortaan eerlijk moeten zeggen welke verkiezingsbeloften écht dierbaar zijn, en welke wat minder. Een verkiezingsprogramma dus met onderhandelbare en ononderhandelbare punten. Of, zo u wilt, met A-beloftes en B-beloftes.

Leuk bedacht. Maar laten we het plan eens toetsen op de praktijk van Nederland Coalitieland. We nemen een recent slachtoffer van de Wet van de Kleinste: de ChristenUnie. Stel, de partij verklaart het terugdraaien van de euthanasiewetgeving tot A-belofte. Dat zou niet eens zo vreemd zijn: je kunt zeggen dat de medisch-ethische agenda het hart vormt van het CU-gedachtengoed. Dat is wat de partij onderscheidt van PvdA enerzijds en CDA anderzijds. Bovendien hebben de CU-leden afgelopen weekend op het partijcongres in Ede gezegd dat de koers weer herkenbaar christelijker moet. Dan lijkt euthanasie me een mooie casus.

Hoe gaat dit uitpakken? Slecht. Geen enkele partij in Nederland - behalve de SGP – zal bereid zijn de ChristenUnie dit punt te schenken en euthanasiewetgeving terug te draaien. De CU zal dus óf alsnog die A-belofte moeten laten varen, óf gezwind in de oppositie belanden. Beide scenario’s lijken me niet bijster aantrekkelijk voor de nieuwe leider Arie Slob.

Interessant, wat voor plannen de onbevangen Britse blik op coalities oplevert. Maar hier moeten wij, met onze decennialange ervaring, toch echt tegen Clegg zeggen: Nick, it won’t work!