Op het eerste gezicht heeft Kant natuurlijk wel een punt met haar opmerking over old boys: oud-president van de Hoge Raad mr. Davids is de zeventig net gepasseerd. Volgens de afspraak die de edelhoogachtbare met Jan Peter Balkenende maakte, wordt naast hem onder meer een aantal Ministers van Staat ingeschakeld. Davids drong daarop aan omdat het hem aan politieke ervaring ontbreekt. Het zal de gemiddelde leeftijd van zijn commissie niet verlagen.

De oudste Minister van Staat – de liberaal Edzo Toxopeus – wordt deze maand eenennegentig, de jongste – CDA’er Ruud Lubbers – viert aanstaande mei zijn zeventigste verjaardag. Maar is dat erg? Bezondigt Agnes Kant zich niet aan leeftijdsdiscriminatie? Ik vind van wél.

Er zijn drie argumenten waarom instelling van zo’n commissie van wijze mannen helemaal geen slecht idee is. De laatste keer dat zich zo’n politiek gevoelig onderwerp voordeed als de steun aan een aanvalsoorlog, was in de jaren zeventig. Prins Bernhard werd er toen van verdacht steekpenningen te hebben aangenomen van vliegtuigbouwer Lockheed. Het kabinet-Den Uyl stelde een Commissie van Drie in: mr. André Donner van het Europees Hof voor Justitie, dr. Marius Holtrop van De Nederlandsche Bank en drs. Harry Peschar van de Algemene Rekenkamer.

Ouwelijker kon het bijna niet maar de wijze mannen durfden wel spijkers met koppen te slaan. Ze constateerden ‘dat de prins zich veel te lichtvaardig had begeven in transacties, die de indruk moesten wekken dat hij gevoelig was voor gunsten.’ De gemaal van de Koningin moest zijn militaire uniform inleveren. Het is dus niet gezegd dat Davids een doofpotcommissie zal worden.

Tweede argument: de commissie mag van het kabinet alle geheime ministerraadstukken inzien en interviews afnemen met ambtenaren van Buitenlandse Zaken en functionarissen van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst die steun aan de inval destijds ontraadden. Het is maar de vraag of het parlement die functionarissen aan het praten had gekregen. Ze zijn beroepshalve namelijk nogal gehecht aan hun anonimiteit.

Derde argument dat voor een commissie van wijze mannen kan pleiten is de tussen Balkende en Davids overeengekomen deelname van een of meer Ministers van Staat. Pikant detail: geen van hen hoort tot de fans van het besluit om Irak binnen te vallen. Vier Ministers van Staat – Max van der Stoel, Hans van Mierlo, Hans van den Broek en Pieter Kooijmans – spraken zich in de loop van januari uit voor een parlementair onderzoek naar de Nederlandse steun voor de expeditie tegen Saddam Hoessein. Een vijfde – Lubbers – vond dat de premier op zijn minst zelf opening van zaken moest geven.

De PvdA’ers Jos van Kemenade en Wim Kok (‘Balkenende gedraagt zich als het schoothondje van Amerika,’ zei hij in 2003) zullen niet milder over het Haagse applaus voor George W. Bush denken.

Blijven over de VVD’ers Toxopeus en Frits Korthals Altes, maar die zouden door hun partijleider Mark Rutte onder druk zijn gezet om de beker aan zich voorbij te laten gaan.

Best spannend dus welke Minister van Staat Davids bij zijn poging tot waarheidsvinding gaat helpen. Agnes Kant wees een commissie van wijze mannen veel te snel af. Sommige oude honden kunnen nog best bijten.

Max van Weezel