Al bijna twee decennia dienen ze de PvdA van advies, gevraagd en ongevraagd: Jacques Monasch en Dig Istha. De laatste tijd waren de twee campagnestrategen enigszins naar de achtergrond verdwenen, maar in de crisis rond het leiderschap van Job Cohen hebben ze zich nu weer aan het front gemeld. Monasch, lid van de Tweede Kamer, werd onlangs toegevoegd aan het bestuur van de fractie. Hij moet Cohen wat meer strategisch vernuft gaan bijbrengen. Istha, lid van het PvdA-bestuur, heeft volgens betrokkenen de afgelopen maanden bij de partijtop gepleit voor een meer aanvallende stijl. Hij is buitengewoon in zijn nopjes met de benoeming van zijn strijdmakker Monasch.

Geen van tweeën is onomstreden in de PvdA. Istha maakte voor het eerst zijn opwachting in de partij in 1994. Als campagneman leverde hij een bijdrage aan de 'overwinningsnederlaag' van de PvdA: ondanks twaalf zetels verlies werd de partij de grootste en Wim Kok premier van Paars-I. Istha zorgde dat de campagne geheel en al werd toegesneden op de betrouwbare, degelijke uitstraling van de lijsttrekker: 'Kies Kok'. Meteen na de verkiezingen werd hij de laan uitgestuurd door Kok, die een hekel had aan mannetjesmakers.

Sindsdien kende Istha vele broodheren, vaak in tijden van crisis: D66-minister Winnie Sorgdrager, ondernemer Erik de Vlieger, KLM en tegenwoordig de Duitse energiegigant RWE. Maar ook in de PvdA dook hij telkens weer op. Istha was de sterke man binnen de commissie-Vreeman, die de verkiezingsnederlaag van november 2006 onderzocht. En tijdens het vorige kabinet werd hij ingehuurd om de kwakkelende PvdA-ministers Vogelaar en Cramer een pr-boost te geven. Dat dienstverband duurde niet lang: nadat hij tegen De Telegraaf had gezegd dat het niet klikte met Vogelaar, kreeg Istha zijn congé.

Jacques Monasch maakte zijn debuut als PvdA-spindoctor in 2002, tijdens de rampzalige campagne van Ad Melkert (drieëntwintig zetels verlies). Hij schreef er een boek over, De strijd om de macht. Daarin vertelde hij openhartig over de volstrekte chaos in het campagneteam. De conclusie: als Melkert beter naar zijn adviezen had geluisterd, was de nederlaag nooit zo dramatisch geweest. Monasch' openhartigheid werd hem lange tijd niet in dank afgenomen in de partij. Toen hij enkele jaren geleden PvdA-lijsttrekker wilde worden voor de Europese verkiezingen, kwam er achter de schermen een operatie op gang om dat te dwarsbomen. Oud-partijbestuurders ronselden de voormalige Amsterdamse wethouder Hannah Belliot als tegenkandidaat. Ze flopte, maar Monasch werd nipt verslagen door europarlementarier Thijs Berman. Doel bereikt.

Een poging Kamerlid te worden slaagde vorig jaar wél. Sindsdien heeft Monasch, die het woord voert over wonen en openbaar vervoer, zich snel ontwikkeld tot een effectief en gewaardeerd parlementariër. Als een van de weinige PvdA'ers weet hij regelmatig de voorpagina van De Telegraaf te halen - met positief nieuws.

Op zich is de nieuwe prominentie van Istha en Monasch niet zo'n gek idee. De PvdA worstelt met zichzelf en met de oppositierol. Inhoudelijk leveren de sociaal-democraten hier en daar uitstekend werk, maar een echte strategie ontbreekt. Op deze manier gaat de partij de oorlog nooit winnen: de peilingen zijn bar en boos. Waarom twee ervaren politiek strategen die men in huis heeft, niet in stelling brengen? Zelfs de rechtse spindoctor Kay van de Linde is deze mening toegedaan. 'Cohen kan middels één ijzersterke verkiezingscampagne zomaar de nieuwe Rutte worden,' twitterde hij onlangs. 'Cohen moet Dig "Gooi de amateurs eruit" Istha en Jacques "De ijzervreter" Monasch die campagne laten runnen.'

Toch zijn er twee bezwaren. Qua karakter zijn Istha en Monasch weliswaar uit hetzelfde hout gesneden (rechtdoorzee, tikje macho, soms autoritair), maar ze vertegenwoordigen twee verschillende stromingen binnen de partij. Istha (62) begon zijn politieke loopbaan als Maagdenhuisbezetter, is een vertegenwoordiger van de progressieve, individualistische stroming binnen de PvdA. Monasch (49) heeft zich de laatste jaren juist ontwikkeld tot een klassieke socialist. In 2007 publiceerde hij een manifest met zeven nieuwe 'rode veren': inkomenssolidariteit, weg met het aandeelhouderskapitalisme, kleinschalige zorg en onderwijs, enzovoort. 'We moeten een hardcore sociaal-democratische partij willen zijn,' zei hij onlangs tegen NRC Handelsblad. Dat zou nog wel eens kunnen botsen met de vrijzinnigheid van Istha.

Het tweede bezwaar: anders dan tien of twintig jaar geleden zijn Istha en Monasch geen buitenstaanders meer. Ze hebben inmiddels een positie binnen de partij: de een als Kamerlid, de ander als landelijk bestuurder. Ze zullen dus moeilijk onbevangen kunnen opereren. Vindt ook collega-strateeg Van de Linde. 'Idealiter moeten strategen binnen partijen onafhankelijk zijn, dan krijg je het eerlijkste advies,' twitterde hij. 'Anders weet je als kandidaat nooit zeker of de strateeg loopt te slijmen om zijn plek op de lijst veilig te stellen. Of zijn staatssecretarisschap.'

Foto: Gaan Monasch (L. ANP) en Istha (R. Sander Nieuwenhuys / HH)) van Cohen de nieuwe Rutte maken?