Begin deze maand bond ex-burgemeester en huidig minister Guusje ter Horst (BiZa) een zaal vol burgemeesters op het hart dat transparantie tegenwoordig echt een voorwaarde is om als ambtsdrager te kunnen functioneren. 'De steeds terugkerende discussie over onkostenvergoedingen en declaraties is funest voor het vertrouwen in het openbaar bestuur,' zei ze. De minister wil de prettige emolumenten die burgemeesters incasseren op internet zetten, 'transparant en controleerbaar'.

Na gezeur over dubbele woonlasten voor burgemeester Wolfsen van Utrecht (die de rel overleefde) en diens collega Hulman van Den Helder (die moest aftreden) moet een uniforme regeling per 2010 helderheid gaan verschaffen. De leden van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, te Wassenaar in vergadering bijeen, concludeerden dat de minister de risico's op een vrije val voor lokale bestuurders voortaan tot het minimum wil beperken. Daarbij leek aan alles te zijn gedacht - behalve aan de variant die vorige week in Tilburg een voortijdig einde maakte aan de burgemeesterscarrière van Ruud Vreeman.

Zijn declaraties waren altijd in orde, hij wist hoe hij een vergadering moest leiden en hij sjoemelde niet met dubbele woonlasten. Helaas verzuimde hij de gemeenteraad te vertellen dat de bouw van het Midi Theater 1,9 miljoen duurder zou uitpakken dan de afgesproken 7,5 miljoen euro. In plaats van zich ruiterlijk voor zijn vergeetachtigheid te verontschuldigen, betrok Vreeman de mogelijke corruptieve praktijken van raadslid Hans Smolders in zijn verweer, waarmee hij de weg vrijmaakte voor de motie van afkeuring die met een meerderheid van 24 van 39 stemmen werd aangenomen.

Bepaald onhandig, maar voor wie Vreeman kent niet echt verbazingwekkend. Op de gemeentelijke site van Tilburg staat nog steeds een interview waarin de burgemeester openhartig zijn zwakheden inventariseert: 'Mijn vrouw Ronny zegt altijd: lach toch eens als je op tv bent!' (…) 'Als je meer inhoudelijk en minder op imago bent, groei je vanzelf uit tot een soort natuurlijke tegenstander voor populisten. En ik waai niet zo mee, ik ben geen windvaan.' Het aangekondigde vertrek van Vreeman is ongeveer de vijftigste affaire die sinds 2000 tot het aftreden van een burgemeester leidt, becijferde Arno Korsten, hoogleraar Bedrijfs- en Bestuurswetenschappen aan de Open Universiteit. Dat de onbuigzame kant van zijn karakter Vreeman uiteindelijk parten speelde, maakt de kwestie volgens Korsten bijna tot schoolvoorbeeld van hoe zo'n burgemeestersrodeo in zijn werk gaat. 'Heel vaak valt de kern van zo'n conflict terug te voeren tot een combinatie van gebrek aan zelfreflectie en gebrek aan aanpassend vermogen bij de burgemeester. Een paar weken geleden zag ik al aankomen dat Vreeman in het mes zou lopen. Eerst maakte hij de grondfout om informatie te verzwijgen, vervolgens streek hij de raad tegen de haren in door de affaire-Smolders erbij te halen. Met wat meer tact had hij zich er misschien uit kunnen redden.'

Vallende burgervaders
VVD’er Stefan Hulman moest in april na krap twee jaar opstappen als burgemeester van Den Helder. Toen hij voor zichzelf een brutovergoeding voor dubbele woonlasten van 3200 euro per maand regelde, verzweeg hij inkomsten. Minister Ter Horst noemde de regeling in strijd met de wet. De wethouders stelden daarop vast dat Hulman hen onvolledig had geïnformeerd en zegden het vertrouwen op. VVD’er Arno Frankfort pensioneerde in juni vorig jaar vroegtijdig als burgemeester van Veghel na een vernietigend rapport over de gemeentelijke organisatie, bestuurlijke aansturing en een verziekte cultuur ten gemeentehuize. CDA’er Frans Willeme, tien jaar burgemeester van Dinkelland, werd vorig jaar maart ‘eervol’ ontslagen. Nadat in november 2007 drie wethouders klaagden dat met Willemse moeilijk viel samen te werken, steunde een krappe meerderheid van de raad een motie van wantrouwen.

VVD’er Stefan Hulman moest in april na krap twee jaar opstappen als burgemeester van Den Helder. Toen hij voor zichzelf een brutovergoeding voor dubbele woonlasten van 3200 euro per maand regelde, verzweeg hij inkomsten. Minister Ter Horst noemde de regeling in strijd met de wet. De wethouders stelden daarop vast dat Hulman hen onvolledig had geïnformeerd en zegden het vertrouwen op.

VVD’er Arno Frankfort pensioneerde in juni vorig jaar vroegtijdig als burgemeester van Veghel na een vernietigend rapport over de gemeentelijke organisatie, bestuurlijke aansturing en een verziekte cultuur ten gemeentehuize.

CDA’er Frans Willeme, tien jaar burgemeester van Dinkelland, werd vorig jaar maart ‘eervol’ ontslagen. Nadat in november 2007 drie wethouders klaagden dat met Willemse moeilijk viel samen te werken, steunde een krappe meerderheid van de raad een motie van wantrouwen.