Gisteren werd in Den Haag 'Open en onbevangen' gepresenteerd, een verzameling opstellen over vrijzinnigheid in de politiek. Het boekje is samengesteld door vijf invloedrijke mannen: oud-KPN-topman Wim Dik, AKZO Nobel-baas Hans Wijers, oud-minister Roger van Boxtel, de Nijmeegse burgemeester Thom de Graaf en Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de SER.

Inderdaad, allemaal leden van D66 - de enige partij in Nederland die zich luid en duidelijk laat voorstaan op vrijzinnigheid. Om de zaak wat interssanter te maken, hadden de heren wat geestverwanten uit andere partijen erbij gevraagd. Dus staan in 'Open en onbevangen' ook opstellen van Kathalijne Buitenweg (GroenLinks), Hans Dijkstal (VVD) en Job Cohen (PvdA). Het boekje heb ik – op de inleiding na – nog niet gelezen. En of ik dat ga doen, weet ik eerlijk gezegd niet. De presentatie beloofde namelijk niet veel goeds.

Eerst zei Wim Dik wat. Toen volgde een praatje van oud-senator Joop van den Berg, dat voornamelijk over Joop van den Berg ging. Tenslotte nam Kamervoorzitter Gerdi Verbeet het eerste exemplaar in ontvangst. Haar toespraak ging vooral over Gerdi Verbeet. Ze maakte ook grapjes. Zo zei ze tegen Alexander Rinnooy Kan, die op de eerste rij zat: 'Alexander, zit je nou een beetje te geiten hier vooraan?' De zaal – veelal grijs en vijftig-plus – lachte hartelijk.

Maar wat vrijzinnigheid nou precies is, leken de vrijzinnigen niet te weten. Met politieke standpunten heeft het weinig te maken, begreep ik. Het schijnt vooral een state of mind te zijn. Een houding van openheid, wellevendheid en pragmatisme.

En vooral, zo leek het, van zelfgenoegzaamheid. De Nederlandse politiek heeft een knetterend imagoprobleem. Het midden dreigt te worden opgegeten door de flanken. Het dualisme verkeert in droeve staat. En wat deden de heren en dames? Een beetje babbelen over hoe fijn vrijzinnige mensen wel niet zijn. Alsof Fortuyn niet bestaan heeft, en Marijnissen en Wilders evenmin. Een collega-journalist die naast me stond, vatte het treffend samen: 'Dit is echt het Ancien Regime.'

Wat dat betreft hadden ze de perfecte locatie gekozen voor hun presentatie: de Oude Zaal van de Tweede Kamer.

Thijs Niemantsverdriet