‘Ik dacht dat dit een lijsttrekkersdebat was’, zei ChristenUnie-voorman Arie Slob dinsdag een beetje zuur bij de opening van het verkiezingsdebat dat was georganiseerd door de Volkskrant en de Vrije Universiteit. Maar dat was het niet.

Behalve de ChristenUnie hadden alle deelnemende partijen hun nummer twee gestuurd – of nog lager. In de universiteitsaula pakte een student de microfoon om er ‘schande’ van te spreken dat de VVD zelfs de moed had om zijn nummer negen af te vaardigen, financieel specialist Mark Harbers. Een ferm applaus was zijn deel.

Het was de enige keer in het debat dat Renske Leijten (nummer 2 van de SP) haar VVD-collega te hulp schoot. ‘Onze lijsttrekkers zijn geen robots. Wees blij dat wij er zijn!’. Ook die zin kreeg applaus. Maar de opmerking van Leijten verhulde de wekenlange slopende onderhandelingen tussen organisatie en campagneteams die ook aan dit debat waren vooraf gegaan. Het wordt steeds erger, zeggen betrokkenen. Alsof de campagneteams bezig zijn met het voorbereiden van een debat tussen Obama en Romney bij CNN.

De PVV toonde geen interesse in het debat en de PvdA liet meteen weten dat Diederik Samsom een andere afspraak had en bood nummer drie aan - Ronald Plasterk. Maar CDA en GroenLinks beloofden wel hun lijsttrekkers Buma en Sap te zullen sturen. Ook de VVD wilde voluit meedoen. Premier Rutte was niet aan de orde, maar het campagneteam schermde met kopstukken als fractievoorzitter Stef Blok en minister Edith Schippers.

Lang hield de VVD die ballen in de lucht, totdat ineens bleek dat ‘slechts’ Harbers naar Amsterdam zou komen. En die had ook nog wat noten op zijn zang. Naar verluidt had de VVD-er er moeite mee dat hij met Leijten van de SP aan hetzelfde tafeltje zou staan om met haar over de problemen in de zorg te debatteren. Ook GroenLinks zou namens Jolande Sap eisen hebben gesteld rond placering en thematiek. Totdat bleek dat CDA-lijsttrekker Buma een ‘dubbele afspraak’ had gemaakt en niet zou komen. (‘Ja, dat krijg je met een dubbele agenda’, werd er in Amsterdam al gegrapt). Niet lang daarna maakte GroenLinks bekend dat ook Sap om ‘persoonlijke redenen’ was verhinderd. En zo was het verkiezingsdebat gereduceerd tot een schermutseling tussen nummers twee en lager.

En Arie Slob?

Die mocht in het midden staan.