Flauw hoor, van D66! Toen het kabinet-Balkenende besloot het Irak-onderzoek toe te vertrouwen aan een onafhankelijke commissie onder leiding van mr. Willibrord Davids, reageerden de Democraten hoogst verontwaardigd. Alexander Pechtold vond dat instelling van de commissie ‘meer vragen oproept dan beantwoordt’. Hans van Mierlo, de enige Minister van Staat waarover de grachtengordelpartij beschikt, gaf te kennen dat hij voorkeur bleef houden voor een parlementaire enquête naar de Nederlandse steun aan de veldtocht tegen Saddam Hoessein.

Deze week maakte mr. Davids de samenstelling van zijn commissie bekend. Anders dan Jan Peter Balkenende aanvankelijk wilde, zitten er geen Ministers van Staat in. Die zijn niet onafhankelijk genoeg, oordeelt de oud-president van de Hoge Raad. En hoe luidt de eerste reactie van D66? Pechtold bekritiseert het ontbreken van de Ministers van Staat: ‘Het is vreemd, want premier Balkenende had hier hoog op ingezet.’ Is Van Mierlo alsnog boos dat hij niet door Davids is gevraagd?

Volgens mij mag de premier de oud-president van de Hoge Raad dankbaar zijn voor het besluit geen gebruik te maken van de diensten van de Ministers van Staat. Van de negen politieke veteranen, die op die eretitel mogen bogen, stonden maar heel weinig achter de beslissing van het eerste kabinet-Balkenende om de mars op Bagdad te steunen: de VVD’ers Edzo Toxopeus en Frits Korthals Altes en PvdA’er Max van der Stoel.

De anderen hadden kritiek. Wim Kok noemde Balkenende het ‘schoothondje van Amerika’. Pieter Kooijmans schreef een afkeurend artikel in het blad ‘Christen Democratische Verkenningen.’ Hans van den Broek oordeelde dat de steun aan de oorlog schadelijk was voor de positie van Den Haag als internationale hoofdstad van het recht. Hans van Mierlo vond het een schande dat Balkenende bij de kabinetsformatie een parlementair onderzoek blokkeerde. Ook op Ruud Lubbers en Jos van Kemenade kon de premier niet blind varen.

Mr. Davids heeft hem dus van een akelig dilemma verlost. Als ik Balkenende was, zou ik al lang blij zijn met onafhankelijke onderzoekers als Cees (‘Juliana was de koers kwijt’) Fasseur en Peter (‘president Bush senior had in 1991 al moeten doorstoten tot Bagdad’) van Walsum.

Max van Weezel