Meest aangrijpende moment van het jaar 2008 vond ik de begrafenisdienst voor Gerard Lege­beke, in leven eindredacteur van het VPRO-programma Argos. De Stevens­kerk vlak bij de Waal was goed gevuld. Hon­der­den mensen waren midden in de zomer uitgerukt om de onderzoeksjournalist te herdenken.

Achter, op een van de kerkbanken, zat Wijnand Duyven­dak, toen nog Tweede Kamer­lid namens Groen­Links. Gerard en hij kenden elkaar van de antimilitaristische actiegroep On­kruit, die in de jaren tachtig inbraken pleegde in bunkers van het leger om aan geheime documenten te komen. Wijnand was net inzet geworden van een gigantische controverse: hij stond op het punt zijn autobiografie Klimaat­activist in de politiek te publiceren. Zijn uitgever Mai Spijkers had aangedrongen op een persbericht dat de verkoop van het boek moest stimuleren. In dat bericht deelde Duyven­dak mee dat hij het brein was achter de actiegroep ‘De wraak van jhr.mr. De Brauw’ die in 1985 documenten over te bouwen kerncentrales op het ministerie van Eco­no­mi­sche Za­ken had gestolen. Nee, Wijnand had de commotie die dat opleverde niet voorzien.

Een paar dagen later zou hij zich gedwongen zien zijn Kamer­zetel op te geven. Partij­leider Femke Halse­ma had hem als een baksteen laten vallen. GroenLinks riep op tot een discussie over de onoirbare methoden van actiegroepen in de jaren tachtig. Nooit meer iets vernomen van die discussie, maar het lot van Wijnand was bezegeld.

2008 werd het jaar waarin links Neder­land afscheid nam van de kraakacties en acties tegen kernenergie die in de jaren tachtig zo en vogue waren. Met terugwerkende kracht werden ze veroordeeld als niet passend bij de rechtsstaat. Jam­mer een beetje, want ik ben oud genoeg om me te herinneren hoe in die jaren tachtig ministers als Gijs van Aar­denne de openbaarheid aan hun laars lapten door buiten het parlement om kerncentrales te plannen. Dat hun snode plannen schipbreuk leden, was mede te danken aan acties als die van On­kruit. Maar ja, inmiddels stond Groen­Links het schaamrood op de kaken. Duyven­dak moest vertrekken. Halse­ma koos voor het veilige midden. In de Stevens­kerk werden bidprentjes met de beeltenis van Gerard Lege­beke rondgedeeld. Zelf nooit gekraakt of ingebroken, maar ik was diep ontroerd. Vast en zeker de tijdgeest niet goed aangevoeld.