Moslims kissebissen over eigen omroep

De Nederlandse Moslim Omroep wordt al jaren verscheurd door conflicten. Onlangs is een nieuw bestuur aangetreden dat rust moet brengen en een representatieve vertegenwoordiging moet zijn van de islamitische achterban. Maar klopt dat wel?

‘Bij de Nederlandse Moslim­ Omroep was het altijd een enorme puinhoop,’ zegt Ab­dullah Haselhoef. De zachtmoedige Haselhoef (de islamkenner met de tulband, bekend van radio en televisie) is sinds augustus 2006 de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Moslim Raad. Deze raad beheert de zendtijd van de NMO. De omroep beroept zich er steevast op een grote groep moslims in Nederland te vertegenwoordigen, maar in de praktijk bleek de achterban de afgelopen jaren een rommeltje. Bij de Kamer van Koophandel hadden ze nog nooit gehoord van de ‘Internationale Moslim Organisatie’ of de ‘Stichting Culturele Raad Somaliërs’.

Allerlei andere stichtingen die wel stonden ingeschreven, werden geleid door een wirwar van vrienden en familie van Frank William, de Surinaams-islamitische directeur van de NMO. Haselhoef: ‘Dat waren gewoon spookorganisaties.’

Directeur William is een omstreden man. In politiek Den Haag is hij geliefd om zijn liberale standpunten (hij maakte kritische programma’s over de islam, wilde samen met Theo van Gogh een serie gaan maken en imams op televisie zijn hem een gruwel). Maar bij zijn eigen werknemers staat William vooral bekend als een paranoïde, zeer opvliegend en dictatoriaal heerschap. In mei 2005 stelde het bestuur van de NMO vast dat William niet goed functioneerde. Maar niet William ging, maar zijn bestuurders.

In de zomer van 2006 bereikte de crisis bij de NMO een volgend hoogtepunt. De alevieten (een liberale Turks-islamitische groepering) en de ahmadiyya’s (een op hervorming gerichte beweging die als ketters wordt beschouwd door de rest van de islamitische wereld) dreigden op te stappen. Ze waren Frank William spuugzat. Hij had ze gebruikt om de zendmachtiging te krijgen, maar ging vervolgens zijn eigen gang. Er was geen land met de man te bezeilen, vonden ze. ‘Hij is alleenheerser die gewend is om de dienst uit te maken,’ zo staat er in een vertrouwelijke brief van 8 augustus 2006 aan het Commissariaat voor de Media te lezen. ‘De heer William is heer en meester bij de omroep. Dat is een buitengewoon ongezonde zaak.’

Het aantreden van Haselhoef moest de kentering teweeg brengen. Hikmat Mahawat Khan, jarenlang voorman van de ahmadiyya’s (tevens nummer drie op de lijst van Marco Pastors’ partij EenNL) laat weten dat zijn organisatie weer terug is op het nest en dat ze William toch weer een kans hebben gegeven. Ook Haselhoef weet zeker dat het deze keer goed gaat. ‘William is behoorlijk gekortwiekt. En dat blijft voorlopig ook zo,’ zegt hij.

Buurtvader
Alles is dus koek en ei bij de islamitische omroep, zo wil Haselhoef doen geloven. Maar wie de nieuwe lijst met bestuursleden van de NMR er bij pakt, ziet dat het zo eenvoudig nog niet ligt. Welke islamieten vertegenwoordigen de bestuurders eigenlijk?

Neem Abdelmajid Khairoun. Voorzitter van de stichting Al Dawa, dat onderdeel is van een Libische organisatie voor de verspreiding van de islam maar die in Nederland welgeteld één moskee vertegenwoordigt, de – door Libië gebouwde – Omar el Faroek in Utrecht. Dat Khairoun daarnaast ook bedevaarten naar Mekka organiseert, betekent misschien dat hij veel islamieten kent, maar of hij ze daarmee ook vertegenwoordigt?

Ander voorbeeld: Ali Brom. Hij is buurtvader in Utrecht en voorzitter van de stichting Tamount die jongeren opvangt. Heel nobel, maar een echte achterban heeft hij niet. Of neem Mohamed Salihi. Hij is voorzitter van de Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam en Omstreken (Ummao). Dat klinkt solide, maar zijn achterban is het afgelopen jaar behoorlijk afgekalfd. In mei 2006 zijn elf van de zeventien moskeeën uit de Ummao gestapt. De ondertekenaars van een protestbrief verklaarden dat ze zich niet vertegenwoordigd voelden door het bestuur dat te ver voor de troepen uit liep. Dat was pikant, want de man die altijd namens de Ummao naar buiten trad, was Ahmed Marcouch, de welbespraakte oud-politieman die na de moord op Theo van Gogh in maatschappelijke debatten een hoofdrol opeiste en een gematigd geluid liet horen. Hij is nu namens de PvdA voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart.

Geld naar de terreurafdeling
Een vierde bestuurslid, Yahia Bouyafa, is ook van Marokkaanse afkomst en vertegenwoordigt binnen het omroepbestuur de Federatie van Islamitische Organisaties Nederland (FION). Bouyafa is in december, dus een paar maanden na de komst van Haselhoef, tot het bestuur toegetreden. Ook deze benoeming is opvallend, want de FION lijkt precies het soort spookorganisatie te zijn waartegen Haselhoef ageert. Weliswaar deed de FION vorig jaar aangifte tegen mogelijk discriminerende uitspraken van de Rotterdamse politicus Marco Pastors en organiseerde ze in Zandvoort een bijeenkomst over de maatschappelijke rol van moskeeën en imams, maar verder laat de organisatie nauwelijks van zich horen. Wie er precies achter FION schuilgaat, is onduidelijk, moet ook Haselhoef toegeven: ‘Ik heb al vier maanden een meningsverschil met Bouyafa. Hij moet mij een lijst geven met de bij de FION aangesloten organisaties. Maar die geeft hij niet. Je moet eerlijk tegen elkaar zijn. De Marokkanen doen altijd alsof ze een grotere achterban hebben dan in werkelijkheid het geval is.’

Nader onderzoek naar FION brengt nog een opvallend detail aan het licht. Op het briefpapier van de organisatie staat een nummer van de Kamer van Koophandel dat leidt naar de Liga voor de Islamitische Gemeenschap. En daar is niet alleen Bouyafa bestuurslid, maar ook een zekere Ibrahim Akkari.

Akkari was tot 2004 voorzitter van de stichting Al Aqsa. Deze welzijnsorganisatie haalde geld op in moskeeën voor het verdrukte Palestijnse volk. Maar volgens de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) ging er ook geld naar de terreurafdeling van Hamas. In 2003 werden de tegoeden van Al Aqsa bevroren. Akkari ging verder met de stichting Islamitische Samenwerking Rechtstreeks aan Armen (Israa), die tot op de dag van vandaag geld inzamelt. De kans bestaat dus dat een man als Akkari via zijn vriend Bouyafa rechtstreekse invloed heeft op de programmering van de NMO.

Abdullah Haselhoef laat in een reactie weten niet op de hoogte te zijn van de samenwerking tussen de omstreden Akkari en zijn bestuurslid Bouyafa.

Twee omroepen
Het lijkt er al met al op dat Frank William en Abdullah Haselhoef op het laatste moment een groep bestuursleden hebben opgetrommeld om zo opnieuw een schijn van representativiteit te kunnen ophouden. En dat is niet voor niets.

De Nederlandse Moslim Omroep moet namelijk vechten voor haar bestaan. Naast de NMO is er een tweede islamitische omroep gekomen (Nederlandse Islamitische Omroep – NIO) die is opgezet door het Contactorgaan Moslims en Overheid. Hierbij zijn alle grote Marokkaanse, Turkse en Surinaamse groeperingen aangesloten en sinds kort ook de sjiieten. De meeste van deze groepen hebben vroeger deel uitgemaakt van de NMR, maar genoeg gekregen van William, omdat ze hem te liberaal vinden of vanwege zijn excentrieke gedrag.

William vindt op zijn beurt dat de grote Marokkaanse en Turkse organisaties te behoudend zijn en te zeer verbonden met Rabat en Ankara. De ahmadiyya’s op hun beurt hebben grote moeite met een Surinaams-islamitische World Islamic Mission die hen als ketters zien. En de alevieten huiveren bij het idee met de grote Turkse organisaties van de CMO te moeten samenwerken, omdat ze in eigen land door diezelfde soort groeperingen worden vernederd en bespot.

Ondanks het onderlinge wantrouwen zijn er uitgebreide pogingen gedaan om de twee omroepen met elkaar te laten fuseren. In 2005 werd de hoop definitief opgegeven nadat de NMR wegliep terwijl partijen al bij de notaris zaten. In arren moede besloot het Commissariaat voor de Media toen maar voor twee kleine omroepen te kiezen die elk de helft van de zendtijd kregen.

Onlangs heeft de Raad van State echter geoordeeld dat dit in strijd is met de regels voor ‘zendtijdtoewijzing aan levensbeschouwelijke organisaties zonder leden’. Nu moet alsnog een samenwerkingsverband tot stand komen.

Salomonsoordeel
De afgelopen twee weken zijn Haselhoef en Ayhan Tonca, de voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) al verschillende keren bij elkaar gaan zitten. De beide mannen zijn vastbesloten de samenwerking aan te gaan. Want als ze er niet uitkomen, zal het Commissariaat een van de twee omroepen aanwijzen als zendgemachtigde. De ander staat dan met lege handen. En dit salomonsoordeel willen ze voorkomen.

Maar als Tonca wordt geconfronteerd met de voortdurende wanorde in het NMR-bestuur is hij not amused. ‘Ik zal dit bij de eerstkomende overlegronde aan de orde stellen,’ zegt hij. ‘Als we gaan samenwerken, wil ik dat er bij de NMR alleen mensen zitten die van onbesproken gedrag zijn.’

Het Commissariaat laat weten dat eerder onderzoek is gedaan naar de representativiteit van de NMR. Conclusie: de achterban bestaat uit kleine organisaties maar vertegenwoordigt wel een breed spectrum van de islam in Nederland. Bij de aanstaande zendertoewijzing zal opnieuw worden gekeken naar de representativiteit, óók als de twee omroepen samengaan.