De Koninklijke Bibliotheek gaat een deel van haar collectie laten scannen door Google. Zo'n 160 duizend oude Nederlandse boeken uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek gaan onder de Google-scanner, waaronder werken Thorbecke en Abraham Kuyper. Door de techniek die de zoekmachine bezit worden de boeken nu een stuk sneller digitaal inzichtelijk dan als de bibliotheken zelf aan de slag zouden gaan. Dat klinkt als een gunstige overeenkomst, maar is dat wel zo?

Siva Vaidhyanathan sprak afgelopen januari met VN-redacteur Maurits Martijn over de ambities van Google. Hij is professor Media Studies and Law aan de Universiteit van Virginia en schreef het boek The Googlization of Everything. Hij legt uit dat Google hoofdbilbliothecaris van de wereld wil worden. Een bedrijf dat eeuwenoude, publieke kennis beter zegt te beheren dan universiteiten en bibliotheken, moet je bij voorbaat wantrouwen. Het probleem is vooral dat Google in eerste instantie niet ons, maar zijn eigen aandeelhouders dient.

‘Wij geven steeds meer privégegevens aan Google’ zegt Vaidhyanathan. ‘Als jij zoekt naar schoenen, dan rekent Google uit waar je bent, wie je bent, waar je eerder naar zocht, vergelijkt dat met het zoekgedrag van andere gebruikers en geeft je dan een lijst resultaten. En advertenties natuurlijk. De resultaten van Google zijn niet objectief, maar bevooroordeeld. Iemand die in Zuid-Afrika zoekt naar hiv krijgt andere resultaten dan in Amsterdam. Dat is niet organiseren, dat is filteren en selecteren. (...) Het is niet Googles informatie, het is de onze. Het is niet hun taak. Google draagt geen publieke verantwoordelijkheid. Het alternatief is de overheid. Hen kunnen we aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Wij moeten zelf de voorwaarden bepalen. Wie informatie beheert en op welke manier, dat is aan ons.’ En ‘Google is een advertentiebedrijf!’

De garanties die Google nu doet, klinken aantrekkelijk, maar zijn geen garantie voor de toekomst. Het is gevaarlijk om een bedrijf zoveel macht en vertrouwen te geven. Waarom neemt de overheid niet het voortouw in het digitaliseren van publieke kennis, vraagt Vaidhyanathan zich af. Nu verschillende universiteitsbibliotheken zeggen hun collectie door Google te willen laten digitaliseren, dringt die vraag zich nog nadrukkelijker op: is ons cultureel erfgoed geen overheidszaak?