Over de gratis krant ‘De Pers’ verschijnt een boek. Niet iedereen is blij.

Het geruzie tussen hoofdredactie en uitgever, de gedwongen ontslagen, de moeizame speurtocht naar adverteerders, de rode koppen na werktijd in het café, de spraakmakende escapades van management en middenkader, de kuiperijen. Het staat allemaal in Gratis maar niet goedkoop. De kostbare wording van dagblad De Pers, een bedrijfsbiografie geschreven door journalist Govert Schilling.

Het boek verschijnt pas half maart, maar diverse betrokkenen hebben nu al stevig de pest in dat een deel van hun bedrijfsgeheimen straks op straat komt te liggen. Volgens insiders krijgt auteur Schilling - op wereldreis en momenteel op Sumatra - dagelijks meerdere verzoeken per sms om de intern al in omloop zijnde tekst van het boek te kuisen.

'Opmerkelijk,' vindt Mark Koster, die voor de gratis krant periodiek verslag doet vanuit de betere kringen. 'Journalisten die in hun eigen stukjes graag alles en iedereen op de hak nemen, blijken over het ego van een kerstbal te beschikken zodra hun naam opduikt in een kritisch boek over de publicatie waar ze aan verbonden zijn.'

Het gemor in de lagere regionen is pikant, maar steekt in het manuscript bleek af bij de wanhoop die de top van het bedrijf geleidelijk steeds steviger in haar greep kreeg. Voor miljardair Marcel Boekhoorn was De Pers een prestigeproject waar hij al gauw spijt van kreeg. Natuurlijk was het chic en gedurfd om een eigen dagblad op te zetten, maar bij elke ton verlies bladderde de glamour snel af.

Kort voordat hij met slaande deuren vertrok, verklapte uitgever Cornelis van den Berg dat De Pers in het eerste jaar van zijn bestaan gemiddeld zestigduizend euro verlies per dag maakte. Eigenaar Boekhoorn - inmiddels vijftig miljoen lichter - maakte er geen geheim van dat hij dolgraag van De Pers af wilde.

Onderhandelingen met het Telegraaf-concern over overname van de krant leverden niets op. Jort Kelder, aanvankelijk gepolst om de eerste hoofdredacteur van De Pers te worden, hoorde Boekhoorn bezweren dat die 'nooit meer een cent in media zou investeren'. De beoogde oplage van een miljoen werd nooit gehaald. In het eerste jaar verspreidde De Pers dagelijks ruim zeshonderdduizend kranten, in het laatste kwartaal van 2008 schommelde de oplage rond de driehonderdduizend. Met ingang van halverwege vorig jaar was het dagblad alleen nog in de Randstad verkrijgbaar, maar nu is besloten dat het weer een landelijke krant wordt. Dankzij een samenwerkingsdeal met het Wegener-concern wist De Pers na drie turbulente jaren zijn toekomst veilig te stellen. Eindelijk rust in de tent.

Misschien lijkt het voorbarig om bij de derde verjaardag van een dagblad alle hoogte- en dieptepunten uit het prille bestaan te inventariseren. Maar dat ligt anders bij het periodiek dat werd gelanceerd met beloftes als 'de eerste gratis kwaliteitskrant ter wereld', 'de grootste en beste krant van Nederland' en een 'nieuw geluid in de dagbladjournalistiek'.

En hoewel die hooggestemde ambities van de initiatiefnemers bepaald niet volledig zijn waargemaakt, is het wel de enige gratis krant waarmee het weldenkende deel van de natie in het openbaar gesignaleerd wil worden.