Het oog viel op een humeurig stukje in de VPRO-gids van deze week. Onder de kop ‘Leraar met een luchtje’ was een voorbeschouwing te lezen over de NTR-serie Hoefnagels, die afgelopen zondag in première ging.

Om kort te gaan: volgens het persbericht van de NTR zouden we zes afleveringen lang Peter Hoefnagels volgen, do­cent Nederlands aan een multiculturele vmbo, die er ‘provocatieve’ lesmethoden op nahoudt. De man had tevens een boek geschreven, de ‘praktische handleiding’ Help, ik ben leraar. Klonk veelbelovend, vond de gidsredacteur.

Tot ze ontdekte dat genoemd boek niet bestaat, dat de hele Peter Hoef nagels niet bestaat. Het bleek hier om een zogeheten docudrama te gaan: de leerlingen zijn ‘echte’ leerlingen, de docent wordt gespeeld door een acteur. Waarom dit er niet openlijk bij was vermeld? ‘We kiezen voor deze vorm,’ verklaarde de programmamaakster, ‘omdat we denken dat kijkers er dan meer in opgaan, in plaats van te gaan kijken hoe goed het acteerwerk is.’ De bedoeling was namelijk ‘om een discussie op gang te brengen over verschillende lesmethodes’.

Enigszins verbijsterd sloeg ik de omroepgids dicht. Natuurlijk, met het genre op zichzelf is niks mis. Docudrama’s kunnen prachtige verzichten bieden op de werkelijkheid – net zoals een roman dat kan doen, of een van A tot Z verzonnen film. En als er één onderwijsvorm veel meer aandacht verdient in de media dan is dat wel het vmbo.

Maar ook makers van docudrama’s moeten de kijker nimmer onderschatten, zeker niet als ze nobele bedoelingen zeggen te koesteren. De bedenkers van deze reeks stuurden welbewust een multi-interpretabel persbericht de wereld in, en openden zelfs een twitter-account op naam van Peter Hoefnagels (‘Afgelopen jaar werd ik in de klas gevolgd door een TV-crew!’). Waarom zo kinderachtig doen als het volwassen kan?

Beweren dat ik me zondagavond blanco naar Nederland 2 begaf, zou dan ook een leugen zijn. Maar kom, dacht ik nog. Misschien valt het mee. Dat deed het niet. Al wat je zag in de eerste aflevering was een jongeman die wanhopig zijn best deed te lijken op een vmbo-docent met provocatieve lesmethoden. Aan de lopende band ventileerde hij holle praatjes over leerlingen die ‘centraal moeten staan’, over lesgeven als een ‘laat maar gebeuren’, over het ‘bespreekbaar maken’ van homoseksualiteit. Bovendien repte hij tijdens de literatuurles, hoewel docent Neder lands, consequent van ‘de alwetende perspectief’. Indringend? Overtuigend? Het was docudrama op z’n allergênantst.

Dit alles, let wel, gefinancierd door onze publieke omroep, en ook nog eens ondersteund door Leraar24, ‘online platform voor de verdere professionalisering van leraren’. Was ik vmbo-docent geweest, ik had me tot op het bot beledigd gevoeld.

elma.drayer@vn.nl