Wat lijkt het me heerlijk om partner van een minister te zijn. Je mag mee naar Prinsjesdag. Balkenende organiseert op het gazon van het Catshuis dagjes uit voor het hele gezin - met trampolinespringen en een ijscoman voor de kinderen. Na het kerstdiner wordt (op speciaal verzoek van Guusje ter Horst en Nebahat Albayrak) gedanst. Thom de Graaf zorgt voor vrijkaartjes voor het concert van The Stones.

Ondertussen ga je langlaufen in de Franse Alpen en op voettocht langs de Loire. Daar filosofeer je wat over de morele toelaatbaarheid van de oorlog in Afghanistan. Samen met Marisa Donner, Els Plasterk en Liesbeth Rouvoet frequenteer je de bijeenkomsten van het partneroverleg van het kabinet. En als je partner Ella Vogelaar heet, mag je er ook nog een boek over publiceren.

Dat deed Onno Bosma. Qua stijl levert het de meest buitenissige autobiografie op die ik ooit onder ogen heb gekregen. Ella dicteerde, Onno schreef. De meeste gesprekken voerden ze op zondagochtend of in alle vroegte in bed. Want het ministersbestaan is zwaar. Ella kwam vaak in het holst van de nacht thuis. Als het een keer eerder was, viel ze als een blok in slaap. Onno (ik herinner me hem nog uit de tijd dat hij redacteur was van Het Schoolblad en demonstraties leidde tegen de minister van Onderwijs) kent zijn partner door en door. Hij dient haar gevraagd en ongevraagd van advies, volgt nauwgezet haar televisieoptredens en sleept stapels krantenknipsels aan. Soms lijkt hij meer de Raspoetin dan de geliefde van de bewindsvrouw. Op zijn minst is hij haar alter ego.

Hun gezamenlijke boek, Twintig maanden knettergek, bulkt van de pikante informatie. Vooral over de onderlinge verhoudingen binnen de PvdA-top. Die zijn zonder meer slecht te noemen. Vogelaar - meer bestuurder dan politica - kan uitmuntend overweg met christen-democratische collega's als Piet Hein Donner, Ernst Hirsch Ballin en Ab Klink.

Niet met haar eigen partijleider. Wouter Bos heeft drie petten tegelijk op en Vogelaar wordt daar het slachtoffer van. Sociaal-democraat Bos vindt de vrouw met het indrukwekkende curriculum vitae (FNV, Unilever, VNO-NCW) een aanwinst voor het kabinet dat hij samen met CDA en ChristenUnie wil vormen. Minister van Financiën Bos heeft maandenlang geen cent over voor haar wijkenbeleid. Dat geld vindt ze maar op haar eigen begroting - of anders bij de woningcorporaties. Vicepremier Bos geeft zijn minister geen rugdekking als ze - mede door zijn zuinige opstelling - in de problemen komt. Sterker nog: Vogelaar verdenkt hem en zijn spindoctors ervan dat ze op het Binnenhof rondbazuinen dat minister van VROM Jacqueline Cramer en zij politieke brekebenen zijn.

Een paar keer proberen de partijleider en de bewindsvrouw tevergeefs hun ruzie bij te leggen. Bos vindt dat Vogelaar niet spontaan genoeg overkomt in de media, zich te mild uitlaat over de moslims en de gefrustreerde poor whites van de PvdA vervreemdt. Als Bos in een interview harde taal uitslaat over de multiculturele samenleving en Vogelaar zich daar openlijk van distantieert, is het oorlog. Bos, partijvoorzitter Lilianne Ploumen en fractieleider Mariëtte Hamer dwingen haar tot aftreden. Ze zou niet voldoende gezagsvol en effectief opereren. De druiven voor Vogelaar - en Bosma - zijn zuur. Hun co-productie is onbevredigend van vorm, maar geeft een uniek kijkje in de keuken van de PvdA in het tijdperk-Bos. Met zulke vrienden heb je geen vijanden nodig.

Ella Vogelaar en Onno Bosma
Twintig maanden knettergek. Dagboek van een ministerschap
Balans, 345 pagina’s, € 16,95