VN MediagidsIedereen hield van Antonie
Media 15.10.2010

De dood van de acteur werd breed uitgemeten. Blijkbaar zijn de media niet meer terughoudend over zelfdoding.
Heel begrijpelijk dat ze bij het liberale avondblad lichtelijk in de war zijn geraakt. Binnen het jaar een nieuwe eigenaar, een nieuwe uitgever én een nieuwe hoofdredacteur - het is voorwaar geen sinecure. Bovendien zijn dit stuk voor stuk personages die graag publiekelijk melden wat ze niet bevalt aan de titel zoals ze die aantroffen. Alles moet anders, vinden zij. En wel nu.
In de rest van journalistiek Nederland bespeur ik enig leedvermaak. Hah! Weten die lui ook eens wat het is als de gebraden duiven je niet langer in de bek vliegen. Dat krijg je ervan als je jarenlang doet alsof niemand aan jouw voortreffelijkheid kan tippen. Terwijl de oplage even onverbiddelijk daalt als die van de (meeste) andere titels.
Maar ook wie deze laaghartige gedachten tot nog toe wist te onderdrukken, werd vorige week lelijk op de proef gesteld. 'Zelfmoord acteur Antonie Kamerling' stond er donderdag op de voorpagina. Over liefst zes kolommen. Grote foto, flink verhaal eronder, kader ernaast, plus een verwijzing naar pagina 9, voor wie er geen genoeg van kon krijgen ('Iedereen hield van Antonie'). Ik zal niet de enige trouwe lezer zijn geweest die zich de ogen even moest uitwrijven.
Eerlijk is eerlijk, het avondblad kreeg later berouw. Naar verluidt stuurde de nieuwe hoofdredacteur een e-mail rond naar de redactie (dat mag deze Vlaming geloof ik nogal graag doen) waarin hij verklaarde dat dit nu ook weer niet zijn bedoeling was. En de debuterende ombudsman concludeerde zaterdag in een enigszins duistere zin: 'De krant heeft de plank misgeslagen door out of character en zonder goed interpreterend stuk dergelijk delicaat nieuws veel te ruw te brengen.' En: 'Dit verhaal had zo helemaal niet op de voorpagina gemoeten.'
- De emotiecultuur heeft nu ook de kranten in zijn greep
Nog eerlijker: vrijwel alle andere dagbladen lieten zich evenzeer meeslepen door het tragische verscheiden van de acteur - om van de hysterie op de televisiezenders en in de social media hier maar prudent te zwijgen. En de kranten die het bericht bedaarder brachten, kwamen daags erna wél met een follow-up, bijvoorbeeld over de suïcidehulplijn ('Deze week heb ik al een aantal suïcidale patiënten gehad die zich uitgenodigd voelden'). Zelfs het Reformatorisch Dagblad, van nature zelden gepreoccupeerd met kwesties op de brede weg, wijdde er zaterdag zijn hoofdredactionele commentaar aan ('Hoe gaat een christen daarmee om?'). De ironie wil dat juist de krant van wakker Nederland een wonder van ingetogenheid was, met een bescheiden foto van de acteur op de voorkant, en elders een pittige pagina Privé ('Leven geen feest', 'Verbijstering alom').
Wat nu van dit alles te denken? Je kunt op z'n minst constateren dat het taboe op zelfdoding is verdwenen. Stilzwijgend blijkt de terughoudendheid die de media ooit betrachtten rond suïcide afgeschaft; ik kan me althans niet herinneren dat er nieuwe richtlijnen zijn gepubliceerd. Het niet geringe gevaar van copycatgedrag, piëteit met de nabestaanden - kennelijk is collectief besloten dat die in dit tijdsgewricht geen enkele rol meer hoeven te spelen.
Je kunt tevens constateren dat de emotiecultuur nu ook de geschreven pers in de greep heeft gekregen. Betreurenswaardig genoeg. Emotionele erupties zijn de slechtste raadgevers in de journalistiek - hoe schokkend zo'n onverwachte dood van een bekende jongeman ook mag zijn.
Sommige taboes verdienen het om intact te blijven.
