Geen luier genre dan de reportage na het bericht dat de subsidie wordt teruggeschroefd. Elke journalist weet dat de lieden die het onheil boven het hoofd hangt hem met open armen zullen ontvangen. En altijd sloeg het nieuws 'in als een bom' dan wel 'kwam als een donderslag bij heldere hemel'. Het verhaal is bij wijze van spreken al klaar voordat je op pad gaat.

Ook vaste prik: journalisten kiezen blindelings de zijde van de gedupeerden. De stopzetter geldt per definitie als de kille boosdoener. Feitelijke vragen? Uitzoeken of de bezuiniging wellicht enigszins te rechtvaardigen valt? Ik moet de eerste journalist nog tegenkomen die zich daar op zo'n moment aan waagt.

Precies volgens dit scenario verliep de berichtgeving over de voorgenomen beëindiging van de rijksbijdrage aan het Amsterdamse Tropenmuseum. Vorige week woensdag kwam naar buiten dat staatssecretaris Ben Knapen (CDA) per 1 januari 2013 de subsidie van twintig miljoen euro beëindigt. Dat was gebleken uit een brief 'die in handen is van EenVandaag'. Uiteraard was het nieuws het museum 'rauw op het dak' gevallen, uiteraard hoorden we een getergde directievoorzitter en uiteraard zagen we sfeerbeelden van de 'unieke' collectie die nu wordt bedreigd.

De dagen erna stonden de kranten er vol van. Het Parool meldde dat de kunstwereld 'geschokt' had gereageerd, NRC Handelsblad wijdde er bijna drie pagina's aan, later kwam daar nog een hele pagina bovenop. Ik las dat het museum 'verbijsterd' was over 'de ruwe behandeling door het ministerie', zich 'ernstig gediscrimineerd' voelde en dat 'beleidsmakers geen idee hebben van de waarde van het Tropenmuseum'. Zij beseffen bijvoorbeeld niet dat het een 'internationale adviespraktijk' heeft opgebouwd. Ook de Volkskrant pakte flink uit. Daar heette het Tropenmuseum 'een juweel waar de wereld jaloers op is'.

De eensgezindheid, kortom, was weer hartverwarmend. De voltallige kwaliteitspers bleek plotseling lid van Vrienden van het Tropenmuseum. En vond kennelijk in koor dat de staatssecretaris ('VOC-mentaliteit') groot onrecht deed aan een onmisbaar instituut.

Nu wil ik de stemming niet per se bederven, maar zelf ken ik het Tropenmuseum vooral als een oord dat zich sinds de jaren zeventig opzichtig schaamt voor zijn koloniale oorsprong en iedere bezoeker meent te moeten inpeperen dat wij in het Westen niet deugen. Dat klopt, maar zo'n boodschap is ook nogal voorspelbaar. En cijfers zeggen niet alles, maar als een museum in 2010 niet meer dan 197.000 belangstellenden weet te trekken (inclusief scholieren die moeten van de juf) dan valt het met die onmisbaarheid wel mee.

Dat de subsidiestop voor het instituut als een volslagen verrassing komt, lijkt me eveneens kras. Met enige close reading kon je namelijk uit de berichtgeving opmaken dat de staatssecretaris begin juli al een brief met die strekking naar Amsterdam had gezonden. Ruim drie maanden geleden dus. Weggemoffeld werd ook dat het Tropenmuseum de laatste jaren almaar behendiger wordt in het genereren van commerciële inkomsten - een vaardigheid waarop het in 2010 bij het eeuwfeest ('Een gezonde ontwikkeling') nog reuze trots was.

Maar wat mij het meeste trof, was dat niemand de motivatie serieus nam die de staatssecretaris aanvoerde voor zijn stap. Hij vindt het onzinnig om in tijden van bezuiniging een instituut in Amsterdam te subsidiëren met miljoenen die bestemd zijn voor échte ontwikkelingshulp. Heeft hij daarin gelijk? Of is het vrome praat? Ik had het graag uitgezocht willen zien.