Tjonge, wat bezitten wij van de media toch heerlijk veel macht! Afgelopen weken kon je bijna dagelijks lezen en horen over onze rol in de verkiezingsstrijd. Eensgezinde mening: die was Heel Groot.

Bestuurskundige Jouke de Vries analyseerde zaterdag in dagblad Trouw het ‘kantelpunt’ in de campagne: de plotselinge populariteit van PvdA-leider Diederik Samsom. Zulks had de politicus niet aan zichzelf te danken. Dat lag aan ‘de onevenredige invloed van de peilingen en de media’ op het ‘onwetend kiezers­publiek’. Wat heet. Dit toonde ‘definitief’ aan dat ‘de Nederlandse democratie is overgegaan in een SocialMediacratie’. Niet de bevolking heerst, aldus de hoogleraar, maar ‘een grote groep professionals die werkzaam zijn bij de media’.

De zogeheten Nederlandse Nieuwsmonitor schreef het virtuele succes van de PvdA-leider eveneens op het conto van ‘de media’. Wij zijn namelijk verzot op ‘wedstrijdnieuws’ en malen nauwelijks om de inhoud. Vandaar dat Samsom blééf stijgen in de peilingen, terwijl SP-leider Emile Roemer daalde. En de kiezers? Het was maar de vraag in hoeverre zij ‘precies weten waar de partijen allemaal voor staan’.

Ook in columnistenland werd druk gekakeld over ‘de groeiende rol van de media’ dan wel de ‘medialogica’ die zou regeren. Zo las ik vorige week in De Groene Amsterdammer dat ‘de regels van het politieke spel’ tegenwoordig ‘in Hilversum’ worden gemaakt. Dat u het maar weet.

Natuurlijk, het klopt dat niet alle journalisten hun plaats kennen. En al evenzeer dat ze zich niet allemaal laten leiden door nobele motieven. Net als in het verzuilde tijdperk zijn er genoeg vakgenootjes met een verborgen agenda. Maar zouden wij werkelijk zoveel macht bezitten als mediawatchers ons anno 2012 toedichten? Dat mochten wij willen.

Het fraaiste tegenbewijs levert uitgerekend genoemd kantelpunt. In het scenario dat de media vooraf bedachten, was Samsom een zeer bescheiden rol toebedeeld. De strijd tussen VVD-leider Mark Rutte en Roemer – daar zou het in de campagne om gaan. Maar zie. De SP-leider liet in de debatten heel veel zien, behalve dat hij een geschikte premier zou zijn. Samsom daarentegen wist de kansen die hij kreeg uiterst behendig te benutten, zodat hij in de peilingen omhoogschoot. Tot ieders verbijstering, welteverstaan. Hoezo bepalen wij tegenwoordig de regels van het politieke spel?

Mediawatchers bieden, vrees ik, vooral een inkijkje in hun eigen universum. Daarin zijn zij de slimmeriken die als enigen snappen hoe het politieke bedrijf werkt. En kiezers onnozele schaapjes die zich willoos laten leiden door ons, de oppermachtige pers. Dat is niet alleen een lachwekkende overschatting van de rol die wij in de echte wereld spelen. Dat is dedain voor de democratie.