Ieder mens heeft er recht op

Politici en psychiaters mogen hun bemoeizucht niet uitstrekken tot en met onze dood. Die bepalen we zelf.

Zou het dan toch een keer zover komen dat iedereen zelf mag bepalen wanneer hij dood wil? Aan de oprichters van het Steunpunt Menswaardig Sterven zal het niet liggen. Zij vinden dat iedereen het recht heeft waardig en op een zelfgekozen moment afscheid te nemen van het leven. Iedereen die dat wil, kan zich bij hen melden voor advies. Middelen verstrekken ze niet, want hulp bij zelfdoding is (nog) strafbaar.

Zelf mogen en kunnen beschikken over je eigen leven, het lijkt het meest elementaire mensenrecht dat je je kunt voorstellen. Want waarom zou een ander daar meer over te zeggen hebben dan jijzelf? Toch moet iemand die dood wil, daar de meest wilde capriolen voor uithalen. Elke dag beroven vijf Nederlanders zich van het leven – de treinmachinisten van de NS kunnen er gruwelijke verhalen over vertellen.

Politici van uiteenlopende snit beweren dat een doodsverlangen te keren is met zorg en liefde. Psychiaters zeggen dat depressieve mensen nooit bevestigd mogen worden in hun zelfmoordwens, omdat ze door hun ziekte niet autonoom kunnen denken. Ze hebben ongelijk.

Emmy Lopes Dias, oprichtster van de Stichting Vrijwillig Leven, zei in april 2001 tegen NRC Handelsblad: 'Je bent oud en depressief en alleen en je wilt dat het is afgelopen.' Dat veertigers en vijftigers beslissen over het leven van hoogbejaarde mensen als zij, vond ze onverdraaglijk. En daar heeft ze gelijk in.

Kinderen mogen overruled worden door volwassenen, omdat wij vaak beter weten: uit ervaring. We zijn zelf allemaal kind geweest. Maar vrijwel niemand weet wat het is om af te takelen en te vereenzamen. Om totaal afhankelijk te zijn van anderen. Om smaak-, gezichts- en reukvermogen en gehoor te verliezen. Om vrienden en geliefden stuk voor stuk kwijt te raken. Om helemaal 'op' te zijn. Mensen kunnen in een fase komen waarin alle zorg en aandacht van de wereld er niet meer toe doen. Omdat die een leven rekken waar ze genoeg van hebben.

Wat de psychiatrische patiënten betreft: er is altijd wel iemand te vinden die zegt dat hij blij is dat zijn zelfmoordpoging is mislukt. Mensen die een zelfmoordpoging doen, willen niet dood, zeggen zij. Maar dat geldt niet voor die ruim achttienhonderd mensen die jaarlijks in hun wanhoop een niet-menswaardige dood kiezen.

Natuurlijk zeggen psychiaters dat depressieve patiënten die dood willen, niet geholpen mogen worden. Zieken moeten genezen, en de meeste dokters hebben de almachtsfantasie dat zij dat kunnen bewerkstelligen. Maar voor sommige depressieve mensen is het precies hun ziekte waarom het leven hun te zwaar valt. Die ziekte kan daarom op een bepaald moment een reden zijn om hen, als alle andere mogelijkheden zijn uitgeput, juist wel bij te staan.