VN MediagidsRechters: Opstelten doet aan ‘misplaatste behoeftebevrediging’
Het vandaag door minister Opstelten en staatssecretaris Teeven gepresenteerde wetsvoorstel minimumstraffen is overbodig, zegt de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR). ‘Ik zou de voorbeelden wel eens willen zien waarbij de rechter voor doodslag een straf geeft van minder dan zes jaar’, zegt NVVR-voorzitter Reinier van Zutphen deze week in Vrij Nederland. ‘Het is misplaatste behoeftebevrediging.’
Wie straks wordt gepakt voor een strafbaar feit waarvoor de rechter twaalf jaar of meer kan opleggen –levensdelicten, straatroof, bedreiging met vuurwapens – en al eerder is veroordeeld voor zo’n misdrijf, krijgt hoe dan ook een celstraf van zes jaar. Dan is het niet meer aan de rechter om te oordelen over een gepaste straf.
Dat is althans de door Opstelten en Teeven gewenste situatie. De bewindslieden hebben het wetsvoorstel vandaag ter consultatie naar verschillende instanties opgestuurd, waaronder de Raad van State. Er is op voorhand veel kritiek op het plan. Het lijkt mede ingegeven door de aanname dat de rechterlijke macht in Nederland veel te mild is voor criminelen. ‘Dat zogenaamde milde strafklimaat in Nederland is gebaseerd op veronderstellingen die niet worden onderbouwd’, aldus NVVR-voorzitter Van Zutphen in Vrij Nederland. ‘Ik zou de voorbeelden wel eens willen zien waarbij een rechter een eerder veroordeelde overvaller die opnieuw terechtstaat voor bijvoorbeeld doodslag een straf geeft van minder dan zes jaar.’
Van Zutphen, zelf rechter, veroordeelt de spierballentaal van het kabinet. ‘Ik ga niet het veiligheidssprookje van de minister overeind houden. Als ik kijk naar wat er werkelijk in Nederland aan de hand is, zou je als bestuurder moeten durven zeggen: het is hier al behoorlijk veilig, maar op onderdelen kan het beter. Alleen is dat niet interessant voor de voorpagina.’
‘Zwaarder straffen helpt’, zegt Opstelten vandaag op de voorpagina van De Telegraaf. Volgens de bewindsman werkt de wet preventief en zal een eerder veroordeelde niet zo snel opnieuw de fout in gaan als hij weet dat hem een zware minimumstraf boven het hoofd hangt. ‘Ik beschouw het niet als kritiek op de rechterlijke macht, het is gewoon een signaal naar de samenleving.’
Dat het een harde dobber zal worden om de wet door het parlement te krijgen, weten de bewindslieden ook. De nu nog onduidelijke samenstelling van de Eerste Kamer is daarbij cruciaal. ‘Je praat over iets wat in het Nederlands stelsel van strafrecht nog nooit is gebeurd’, zei staatssecretaris Teeven onlangs. ‘Er is veel verzet. Dat moeten we een beetje trotseren. Daarvoor moet je wel een meerderheid in beide Kamers hebben.’

