De man die zaterdag het concert in het Concertgebouw in aanwezigheid koningin Beatrix verstoorde, is meteen opgenomen (foto: RTL XL) De man die zaterdag het concert in het Concertgebouw in aanwezigheid koningin Beatrix verstoorde, is meteen opgenomen (foto: RTL XL)

Elke gek een chip in zijn hand?

7 september 2011
Leestijd:

Zijn Damschreeuwers, waxinemannen en Concertgebouworkestverstoorders niet tijdiger op te sporen? En zo ja, wat dan?

'Ik heb geen bom bij me,' zei de man die afgelopen zaterdagavond een muziekuitvoering in het Amsterdamse Concertgebouw verstoorde, in aanwezigheid van koningin Beatrix. 'Blijft u maar zitten. Ik ben geen gevaarlijke gek.' De zaal hoorde het hem zeggen, en dacht zelfs even dat hij onderdeel was van het programma. Ook de koningin bleef rustig op haar plek. Maar hoe zeker was het dat de man de waarheid sprak? De Amsterdamse burgemeester Van der Laan nam geen enkel risico. Hij liet de man de volgende dag opnemen in een psychiatrische kliniek.

Na de incidenten op Koninginnedag in Apeldoorn (Karst T.), Dodenher-denking in Amsterdam (Dam-schreeuwer) en Prinsjesdag in Den Haag (waxinelichthouderwerper) stond de koningin opnieuw oog in oog met een warrige man die zich probeerde te verzekeren van optimale publiciteit. Kunnen zulke confrontaties niet worden voorkomen?

De mannen die deze incidenten veroorzaakten hebben meer gemeen dan het lijden aan waanideeën of psychosen, blijkt. Met uitzondering van lone wolf Karst T. zijn het bekenden van de politie. Abdallah had eerder in Den Haag drie kerkdiensten verstoord met zijn door Allah opgelegde zendingsdrang. De waxinelichthoudergooier die deze week terecht staat voor zijn 'aanslag' op de Gouden Koets is vaker met de politie in aanraking geweest (zie het profiel van Erwin L., pagina 20). Hetzelfde geldt voor de Damschreeuwer.

Maar wat zijn bekenden? De KLPD beloofde in 2010 al dat er een centrale database zou komen van 'warrige personen'. De woordvoerder: 'Er is een lange lijst met namen van mensen die soms allerlei dingen roepen over bekende personen of anderszins hinderlijk gedrag vertonen. Binnen die groep zijn er die we graag wat nader in de gaten willen houden. Maar je kunt moeilijk continue achter ze aan lopen. We zijn daarom in gesprek met de NCTB en de GGZ om die personen via een ander spoor te monitoren om ze te kunnen helpen. Want het gaat toch om psychisch zieke mensen. Dat is een totaal nieuwe aanpak. In Engeland gebeurt dat al. Er wordt nu uitgezocht of zoiets ook in Nederland wettelijk mogelijk is. Dan kunnen die zieke mensen weer van de lijst af en hebben wij onze handen vrij om anderen die iets slechts van plan zijn aan te pakken.'

- Columnist Marcel Duijvestijn ervoer Abdallah wel degelijk als bedreigend

Deze 'gevaarlijke' mannen zijn in de toekomst dus te traceren, maar wat heb je daaraan? 'Je kunt ze moeilijk ook nog een chip in hun hand laten plaatsen,' zegt Corine de Ruiter, hoogleraar forensische psychologie aan de Universiteit Maastricht. 'Er zijn in Nederland duizenden mensen met psychische stoornissen. De meesten zijn ongevaarlijk. Vroeger konden we met een gek in de buurt of het dorp omgaan. Iedereen wist dat die persoon een gebruiksaanwijzing had. Het beste kon je niet op hun agressie ingaan, maar ze vriendelijk bejegenen. In grote steden kunnen zulke mensen nu verloren raken. Is er onbegrip voor hun gedrag. En soms gaat het inderdaad mis.'

Ze hoorde op de radio dat de man die het concert verstoorde regelmatig bij een opvangvoorziening kwam. 'Iemand die daar werkte kende hem en stelde ook dat de man absoluut niet gevaarlijk was.'
Maar anderen denken daar anders over. De Pers tekende op dat columnist Marcel Duyvestijn diezelfde man wel als bedreigend ervoer toen hij een bijeenkomst in de Amsterdamse bibliotheek bezocht.
De waxinelichthoudergooier vindt zichzelf net als Abdallah niet gevaarlijk voor de buitenwereld. Maar wat als hij een minder onschuldig projectiel naar de koets had gegooid? Erwin L. vecht ervoor buiten de behandelkliniek te blijven. Hij is niet gek en wil niet in een tbs-kliniek worden geplaatst. Hij noemt zichzelf republikein en zocht een podium voor het verspreiden van zijn ideeën.

De Damschreeuwer - de naam zegt het al - wil vooral ook gehoord worden, zegt hijzelf. Maar ook hij is eerder veroordeeld voor agressief gedrag. Hij moet zich op 22 september voor zijn actie op 4 mei 2010 verantwoorden voor de rechter. Hij opende dit weekend een eigen website: damschreewer.yolasite.com om zijn kwaadheid te uiten over de Amsterdamse politiek.

'Zelf vinden ze zich niet verward. Ze krijgen op internet ook gelijk, ze vinden er hun bewijzen van hun waarheid,' bevestigt De Ruiter. 'Internet heeft inderdaad de wereld voorgoed veranderd. Het biedt iedereen een podium. Je vindt er adressen en informatie over bekende personen die vroeger nauwelijks te krijgen was. Voor sommigen is internet een zegen, voor anderen een vloek. Denk maar aan de Noor Breivik die er zijn argumenten vond voor zijn moordpartij met vele slachtoffers.' De Ruiter ziet ook een voordeel van het internetgebruik door verwarde geesten die hier hun boodschap achterlaten. 'Het is voor de politie meteen een goed middel om ze te monitoren. Men moet hier dus alert op zijn.'

Van Abdallah heeft de buitenwereld vooralsnog geen last meer. Maar zijn andere mensen die zulke incidenten en erger veroorzaken wel te behandelen? En heeft tbs in hun geval zin? De Ruiter: 'Misschien is in het geval van Abdallah die directe opsluiting wel een te draconische maatregel. Misschien goed voor de maatschappij, maar ook voor de man zelf? Dat is maar de vraag. Tolerantie met gestoorde mensen lijkt voorgoed verdwenen. Terwijl ze in de meeste gevallen met medicijnen en begeleiding in de buitenwereld heel redelijk tot zeer goed kunnen functioneren.'
Het tijdig opsporen van lone wolfs als Karst T. is een zaak waar de opsporing- en inlichtingendiensten hun hoofd over breken. Maar volgens De Ruiter is er binnen de wereld van de psychiatrie wel degelijk zicht op mensen met een stoornis die gevaarlijk kunnen worden, al heeft de beroepsgroep geen meldplicht. 'Het is de taak voor psychiaters en psychologen om bij hun patiënten met bepaalde stoornissen zoals paranoïde schizofrenie, de vinger aan de pols te houden. Je moet als je bang bent dat iemand kan ontsporen ook omgevingsonderzoek doen om erachter te komen of er meer aan de hand is dan hij jou vertelt. Contact met het netwerk rond zo iemand is belangrijk. Als mensen inderdaad een gevaar dreigen te worden voor zichzelf of voor de maatschappij kan de rechter een maatregel opleggen voor verplichte behandeling in een gesloten kliniek. Ook is tegenwoordig een ambulante maatregel mogelijk waarbij er op toe wordt gezien dat mensen hun medicijnen nemen. Dat kan heel goed uitpakken.'

De Ruiter keert zich tegen wat ze noemt de 'angst-hysterie' die telkens ontstaat na incidenten. 'Er moet meer kennis worden uitgedragen over psychische ziekten.'

Deze week in Vrij Nederland een profiel van waxineman Erwin L.

Over Marian Husken

Marian Husken (1948) heeft meerdere misdaad- en justitieboeken op haar naam staan, waaronder De criminele carrière van Mink K en het nog altijd actuele standaardwerk over de criminele infiltrant: Deals met justitie.

Nieuws

Harry Lensink / Sjors van Beek

Aangifte tegen Teeven wegens meineed

Aangifte: Teeven zou hebben gelogen over het dreigingsgevaar voor een anonieme getuige

 

Freke Vuijst

Hoe de FBI thrillers verzint

Deze terroristenverhalen zijn nooit als boek verschenen, maar opgezet en uitgevoerd door de FBI

 

Harry Lensink / Marian Husken

‘Gwenette Martha had de politie om bescherming gevraagd’

De gisteren vermoorde crimineel Gwenette Martha had de Amsterdamse politie om bescherming gevraagd

Dit is goed! Ik ontvang graag wekelijks verhalen in mijn inbox

E-mailadres *
Ja, ik wil graag de VN Nieuwsbrief ontvangen

Neem nu een
abonnement
Jaar
Half jaar
Kwartaal
Proef
Papier en digitaal
Alleen digitaal