‘Bermbom-terrorist’ Wesam al D. lijkt de verhouding Nederland –VS op scherp te hebben gezet. Joris Demmink, secretaris-generaal van Justitie, eiste opheldering van de Amerikaanse autoriteiten over zijn erbarmelijke detentietoestanden. De Rotterdamse rechtbank wil hier meer van weten.

Wesam al D.’s gezicht klaarde zichtbaar op toen hij op woensdag 4 augustus de Rotterdamse rechtszaal binnenstapte. De slapende rechter en zijn collega’s die in juni nog alle verzoeken van de verdediging hadden afgewezen waren vervangen. De nieuwe rechters stelden meteen vragen. Ook aan hem zelf. Bovendien zetten ze de extra gewapende begeleiding die een ‘terreurgevangene’ ten deel valt, de zaal uit. De aanwezigheid van parketwachten achtte de voorzitter voldoende.
En er gebeurde nog meer op deze zitting die gewijd was aan het omzetten van Al D.’s Amerikaanse straf (25 jaar) naar Nederlandse maatstaven.

Al D. werd in 2005 door Nederland uitgeleverd aan de VS en vorig jaar veroordeeld voor het feit dat hij Iraakse ‘terroristen’ had gefilmd. Die mannen tonen op de video bermbommen waarmee ze Amerikaanse soldaten willen doden. In mei stuurden de Amerikanen Al D. terug naar Nederland om hier de rest van zijn straf uit te zitten. Het OM vindt dat Al D. zestien jaar achter de tralies moet verdwijnen.

De verdediging vond de strafeis van het OM veel te hoog in vergelijking met andere ‘terreur’-straffen die eerder in ons land werden uitgedeeld. Volgens advocaat Victor Koppe moet de rechtbank zijn cliënt naar huis sturen. Al D. zit al meer dan vijf jaar vast en de omstandigheden in de Amerikaanse gevangenis waren zeer zwaar.

Koppe had uit een onverwachte hoek bevestigd gekregen dat Al D. ronduit slecht was behandeld in zijn Amerikaanse cel. Niet alleen de Stichting Epafras die gevangen in het buitenland bezoek had hierover alarm geslagen. Ook Richard Gerding, een Nederlandse diplomaat verbonden aan de ambassade in Washington, had tijdens een onofficieel bezoek aan de advocaat in Amsterdam zijn zorgen uit gesproken over de wijze van gevangenhouding van Al D.

De advocaat wees de rechtbank op de latere email-wisseling tussen hem en diplomaat Gerding. Daaruit bleek dat de behandeling van Al D. bijna de diplomatieke betrekkingen op scherp had gesteld. Zelfs Joris Demmink, secretaris-generaal op Justitie, had opheldering gevraag over de omstandigheden waaronder Wesam al D. vastzat. Die waren: ‘beyond the minimum standard’.
Een diplomatieke bewoording die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat, stelde Koppe.

De oude rechtbank had in juni het verzoek van de advocaat om diplomaat Gerding als getuige te horen afgewezen. Het OM had namelijk geïnformeerd naar de detentie-omstandigheden in de VS. De officier betoogde dat die ‘normaal’ waren verlopen.

De nieuwe rechters willen zelf de ambassademedewerker horen. Het liefst zo snel mogelijk. Desnoods per satelliet. Het is de hoogste tijd dat er wat schot komt in de zaak, stelde de voorzitter. Gerdings informatie is belangrijk voor de rechtbank om tot een oordeel te komen over de omzetting van de Amerikaanse straf naar Nederlandse maatstaven.