Volgens De Telegraaf is het 'de meest gehate belastingwet' van Nederland: de Successiewet. Nederlanders vinden het 'in toenemende mate' frustrerend dat ze bij het ontvangen van een erfenis moeten afrekenen met de fiscus.

Jan Kees de Jager is dan ook apetrots dat hij zijn nieuwe Successiewet geruisloos door de Tweede Kamer heeft weten te loodsen. Niemand lijkt het een probleem te vinden dat de staatssecretaris van Financiën hierdoor ruim driehonderd miljoen euro per jaar misloopt. En dat het nieuwe erfrecht de rijkere Nederlanders bevoordeelt en alleen nadelig is voor mensen die kleinere erfenissen ontvangen, ook daaraan lijkt niemand zich te storen. Na wat zacht gesputter stemden ook PvdA en GroenLinks gewoon vóór. Symptomatisch, vind ik, voor het omslagartikel van dit nummer van Vrij Nederland: de vervlogen linkse droom.

Nu heeft de nieuwe erfwet ook goede kanten. De Jager heeft de oude wet - die nog stamde uit 1956 - flink vereenvoudigd. Hij heeft het aantal tariefschijven teruggebracht van zeven naar twee (een tarief voor boven en een tarief voor onder een te vererven bedrag van 118.000 euro). Er zijn nog maar drie tariefgroepen: 1) partners en kinderen; 2) kleinkinderen en 3) overigen (waaronder de rest van de familie). Ook telt de nieuwe wet minder vrijstellingen. De erfwet van De Jager is eenvoudiger, effectiever en dus: beter.

Alleen jammer van die tariefsverlaging. Het hoogste tarief (waar De Telegraaf altijd zo over foetert) daalt van 67 procent naar 40 procent (van toepassing op derden die meer dan 118.000 euro erven). Kinderen en partners betalen straks maximaal 20 procent, kleinkinderen 36 procent. Deze genereuze verlaging van de erf- en schenkbelasting kost De Jager alleen al 266 miljoen per jaar.

De verlaging is onnodig, oneerlijk en slecht getimed. Onnodig omdat erfbelasting minder onrechtvaardig is dan aan de borreltafel doorgaans wordt beweerd. Successierechten zijn dubbele belasting, klinkt het dan: 'Ik heb er zelf voor gewerkt en belasting over betaald en als ik dan in mijn graf lig, komt Wouter Bos nogmaals langs.' Een ongeldig argument, immers: niet de overledene betaalt, maar degene die het geld - voor het eerst en zonder er inspanning voor geleverd te hebben - ontvangt.

Erfbelasting is niet onrechtvaardig. Het is juist een poging onrechtvaardigheid te bestrijden; het onrecht dat de een miljoenen erft en de ander niets. Het successierecht is een belangrijk instrument voor herverdeling, van geld, en daarmee van macht en van kansen.

Erfbelasting is ook een relatief onschadelijke belasting; hogere tarieven hebben niet direct een negatief effect op de economie. Successierechten maken het minder aantrekkelijk tijdens dit korte leven grote hoeveelheden kapitaal te accumuleren. Mensen zullen, zeker als ze wat ouder worden, ook minder geneigd zijn te sparen. Maar erfbelasting zet geen directe rem op de economische activiteit en is daarmee voor de overheid een efficiënte inkomstenbron. Belasting op bijvoorbeeld winst of arbeid is veel schadelijker voor de economie.

De nieuwe Successiewet is ook niet echt solidair. De Jager heeft zijn tariefverlaging zo vormgegeven dat nou net de mensen die kleine erfenissen ontvangen sléchter af zijn. Verder blijkt uit alle grafieken die het effect van de nieuwe wet vergelijken met de huidige situatie: hoe groter het vermogen, hoe groter het voordeel. Dat is onnodig oneerlijk.

Tenslotte is de tariefverlaging verkeerd getimed. Juist nu het tekort op de Rijksbegroting historische proporties aanneemt en half Den Haag in brede heroverwegingen zoekt naar miljarden bezuinigingen, gaat Jan Kees de Jager belastingverlagingen doorvoeren. Verlagingen bovendien, die nauwelijks een stimulans zijn voor de economie.

De Tweede Kamer heeft het laten lopen. Komende week buigt de commissie van de Eerste Kamer zich over de nieuwe Successiewet van De Jager. Dinsdag voor kerst moeten de senatoren een oordeel vellen opdat de wet per 1 januari van kracht wordt. Of niet natuurlijk. Ik wens de senatoren wijsheid toe.