Amsterdam, die grote stad, die is gebouwd op palen, als die stad eens ommeviel, wie zou dat betalen?

Dit kinderrijmpje zit ineens weer in mijn hoofd. Niet vanwege de paalrot die de fundamenten van de hoofdstad teistert, maar omdat de vergelijking zich opdringt tussen Amsterdam en de wereldeconomie.

Net als 'die grote stad' is ook de wereldeconomie gebouwd op - ideële - palen. En deze fundamenten zijn hoognodig aan een onderhoudsbeurt toe. De wereldeconomie schudt namelijk op zijn grondvesten. Denk aan de valutaoorlog tussen China en de VS, de nieuwe kapitaaleisen voor de banken en het Europese reddingsplan voor Ierland.

Schuddende fundamenten zijn gevaarlijk. Wereldtoppers als Angela Merkel, Ben Bernanke en Nout Wellink zijn dan ook druk doende de paalrot te bestrijden. In de krant lezen we dan over de G20, Basel III en QE2. Door de technische termen haken veel mensen af. En dat is jammer. Want de nieuwe fundering van de wereldeconomie is van groot belang, ook voor u en mij.

Wat helpt is de Amsterdamse heipalen in gedachte te houden. De stad mag niet omvallen, dus is het zaak de palen te stabiliseren. Plannen die onduidelijk zijn en onrust veroorzaken, zijn zo bezien niet goed. Anderzijds moeten heipalen wel een beetje kunnen meebewegen en moet je ze niet in beton willen gieten. Plannen om de wereldeconomie te stabiliseren moeten dus ook niet te rigide zijn. Zo biedt het heipaalprincipe een toetssteen waarmee u de renovatie van de fundering van de wereldeconomie kunt beoordelen, ook als het gaat om de G20, Basel III en QE2.

Eerst de G20. Hoewel deze bijeenkomst van wereldleiders in Seoul begon met scherpe verwijten tussen Obama en de Chinese leider Hu Jintao over de wederzijdse pogingen om de waarde van de eigen munt te verlagen, is er vrijdag toch een afsluitend akkoord gesloten. En al vond bijvoorbeeld de commentator van de Financial Times dit akkoord niets voorstellen, vanuit het perspectief van de heipaal is het stabiliserend dat er überhaupt een akkoord is. Goed werk dus van Obama en Hu.

Daarbij komt dat in Seoul ook Basel III is aangenomen. Dit voorstel van het Basels Comité van Bankentoezichthouders, onder leiding van Nout Wellink, verhoogt de kapitaaleisen aan banken wereldwijd. Banken moeten voortaan meer geld in kas houden. Stabiliserend dus: goed werk van Wellink.

Dan QE2. Dat is het koosnaampje voor de tweede ronde van 'quantitative easing' in de VS. Ben Bernanke, topman van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, is vrijdag begonnen met het opkopen van Amerikaanse staatsleningen met verse dollars. Met het drukken van zeshonderd miljard aan nieuw geld poogt Bernanke de dollar omlaag te krijgen zodat de concurrentiepositie van het Amerikaanse bedrijfsleven verbetert. Stabiliserend voor de wereldeconomie is deze wanhoopspoging niet: Bernanke is dus niet goed bezig.

Ierland kon vorige week bijna geen geld meer lenen. Dit kwam doordat de Duitse bondskanselier Angela Merkel had gezegd dat partijen die Ierland geld lenen, een deel daarvan mogelijk zullen moeten afschrijven, mocht Ierland bij de EU aankloppen voor steun. Hoewel zij inhoudelijk een goed punt had (waarom zou alleen de Europese belastingbetaler moeten opdraaien voor de Ierse betalingsproblemen?), was haar formulering zo algemeen dat de houders van Ierse staatsobligaties in paniek raakten. Destabiliserend dus; een faux pas van Merkel.

Ten slotte kunnen we het heipaalprincipe nog loslaten op het proefballonnetje van Robert Zoellick. De baas van de Wereldbank maakt zich ook zorgen over de grillige valutamarkten. Daarom schreef Zoellick een artikel in de Financial Times waarin hij pleit voor hernieuwde invoering van een vorm van koppeling van de waarde van geld aan die van goud. Nu heeft dit ongetwijfeld een stabiliserend effect. Maar Zoellick giet de heipalen in het beton. En dat is te veel van het goede. Immers, in de jaren dertig heeft juist de gouden standaard de crisis alleen maar verergerd. Zo is Zoellicks stabilisatiepoging slecht voor de fundering van de wereldeconomie: een ondeugdelijk plan dus.