Het moet gezegd: Maria van der Hoeven en Camiel Eurlings zijn lekker bezig. De CDA-ministers van Economische Zaken en Verkeer en Waterstaat hebben afgelopen week daadkrachtig besloten het energiegebruik in Nederland milieuvriendelijker te maken; Eurlings met zijn kilometerheffing, Van der Hoeven met haar milieuopslag op de elektriciteitsrekening.

Uitgangspunt is voor beide ministers: de vervuiler betaalt. Een mooi principe, zeker als het vrijwillig gekozen vervuiling betreft; zoals toeren met de auto of thuis kijken naar het plasmascherm.
Dat we als vervuilers nu niet, of te weinig, betalen om te compenseren voor de schade die we aanrichten is een basale weeffout in onze economie. Immers; doordat de natuur geen rekening stuurt voor het geleden leed, zitten de negatieve neveneffecten van onze consumptie niet verwerkt in de prijs die we betalen voor het gebruik van de wasdroger, de auto of het vliegtuig. Het voordeel hiervan is dat we - nu - leven in grote welvaart. Het nadeel is dat we op grotere voet leven dan dat we ons kunnen veroorloven. Met alle milieumisère van dien.

Het 'de vervuiler betaalt'-beleid is een poging deze weeffout te herstellen. Het werkt eenvoudig: de overheid verhoogt via een heffing de prijs van schadelijke consumptie, zoals die van elektriciteit of benzine. Vervolgens besteedt de overheid de opbrengst aan het herstellen van de milieuschade, bijvoorbeeld door bossen te planten, de biodiversiteit te stimuleren of CO2 af te vangen. Het geld kan ook worden benut voor het anderszins duurzamer inrichten van de economie, bijvoorbeeld door te investeren in de - nog onrendabele - productie van groene stroom.

De nieuwe milieutaks die Van der Hoeven wil gaan heffen op elektriciteit, is conform dit idee. De minister verhoogt de energierekening van ons - vervuilers - en stopt het geld dat ze ophaalt in de subsidieregeling voor groene stroom. De milieutaks begint met enkele tientjes per huishouden per jaar en loopt dan op tot driehonderd euro per jaar in 2020. De miljarden die de opvolgers van Van der Hoeven zo ophalen, gaan naar bedrijven en particulieren die investeren in groene energiebronnen, zoals wind, zon en biomassa. De energieheffing van Van der Hoeven is een schoolvoorbeeld van 'de vervuiler betaalt' en bovendien: simpel, goedkoop en doeltreffend vormgegeven.

Dan is de kilometerheffing die Camiel Eurlings nu verdedigt wel andere koek. Verbazingwekkend andere koek. Eurlings en Van der Hoeven zitten in hetzelfde kabinet, in dezelfde partij en ze willen beiden dat de vervuiler betaalt. Als we dan even afzien van de historische redenen waarom Eurlings nu zo moeilijk doet, is het bizar te constateren dat wat Economische Zaken regelt met een eenvoudige opslag op het elektriciteitstarief, bij Verkeer en Waterstaat uitmunt in een complex, nooit eerder gebouwd en peperduur volgsysteem. Acht miljoen satellietontvangertjes, prijzen die variëren per wegdeel en tijdstip, aparte individuele facturering; het uitvoeren van de kilometerheffing wordt een lastig klusje dat de komende tien jaar maar liefst zes miljard euro gaat kosten. Kilometerheffing is op papier prachtig, zoals we hier al eerder hebben vastgesteld, maar in de praktijk wordt het een prijzig pandemonium.

Eurlings kan wat dit betreft nog heel wat leren van Van der Hoeven. Want net zoals we nu al belasting betalen op elektriciteit, betalen we al accijns op benzine en diesel. Eurlings kan met een enkele pennenstreek deze accijns verhogen. De uitvoeringskosten van een accijnsverhoging zijn nihil, terwijl de uitvoering van de kilometerheffing - volgens begroting - straks zeshonderd miljoen euro per jaar kost. Accijnsverhoging is wat minder effectief tegen de files dan een kilometerheffing (met spitstarief), maar het is beter voor het milieu, zo heeft het Centraal Plan Bureau (CPB) berekend.

Als Eurlings de vervuiler wil laten betalen, dan moet hij het voorbeeld van Van der Hoeven volgen. In plaats van de huidige BPM en motorrijtuigenbelasting te vervangen voor de kilometertaks, zou hij deze belastingen op het bezit van een auto ook kunnen inruilen voor een fikse accijnsverhoging op benzine en diesel. Het kwartje van Camiel: simpel, goedkoop en doeltreffend.