Ten minste twee van de zeven Belgische kerncentrales hebben een probleem. In Doel is er een voorlopig stilgelegd omdat het reactorvat op sommige plekken te dun is. In Tihange is al jaren sprake van lekkage in een koelbassin (maar de productie gaat gewoon door). Verve lend voor de Belgen, maar ook voor alle Neder landers en Duitsers die in het grensgebied leven. ‘Ik wil geen paniek zaaien,’ zegt de Limburgse gedeputeerde Bert Kers ten (PvdA), ‘maar in Fukushima werd ook altijd gezegd dat er echt maar een heel kleine kans is op een incident. Als het misgaat, kan de wolk binnen een half uur hier zijn. We zitten hier in een dichtbevolkt gebied met Maastricht, Luik en Aken vlak bij elkaar.’

België is vanaf 1975 tot Tsjernobyl (1986) enthousiast in de kernenergie gestapt. Er staan nu drie centrales 
in Tihange en nog eens vier in Doel, nabij Antwerpen en Zeeuws-Vlaanderen. Bij wet moeten zij uiterlijk veertig jaar na opening gesloten worden. De regering wil daar onderuit: de eerste centrale van Tihange (geopend in 1975) mag nog eens tien jaar langer draaien. ‘Onaanvaard baar,’ vindt de Belgische milieubeweging. ‘Het risico dat cruciale onderdelen van een oude kernreactor het begeven en tot een fatale kernramp leiden, is reëel,’ aldus Greenpeace België. ‘Die verouderingsverschijnselen zijn moeilijk op te sporen en komen vaak slechts aan het licht wanneer ze tot een fatale breuk van componenten leiden.’

Op 12 juli meldde de Libre Belgique dat de centrale van Tihange al zes jaar kampt met een lekkage in een koelbassin waarin nucleaire brandstof wordt gekoeld. Het is van beton en bedekt met metalen platen die aan elkaar zijn gelast. Elke dag lekt er twee liter water door microscopisch kleine scheurtjes op de lasnaden. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) te Brussel zegt zich geen zorgen te maken; het water wordt opgevangen in een bak. Maar hoe kan het dat er al zes jaar geen oplossing is gevonden?

Eigenaar Electrabel en toezichthouder FANC beschouwen de lekkage als routine, zo liet een FANC-medewerker weten, blijkens een interne notitie van de provincie van 13 juli. De betonnen bak vertoont nog geen corrosie, aldus de medewerker. Hij voegde eraan toe dat juist door scherp te controleren dit soort ‘probleempjes’ tijdig kunnen worden geconstateerd. De centrale is weliswaar oud, maar is aangepast aan de laatste veiligheidsnormen.

Gedeputeerde Kersten is niet overtuigd. ‘Bij het FANC maken ze alleen maar sussende geluiden. Veel wijzer word je er niet van,’ zegt hij. Wat hem vooral dwarszit, is dat het probleem met het lekkende bassin niet is gemeld toen afgelopen jaar in alle Europese kerncentrales in opdracht van de Europese Commissie een ‘stress-test’ werd uitgevoerd. ‘Als dit niet naar buiten komt, hoe serieus is die stress-test dan? Wat is er dan nog meer mis bij Tihange?’

GroenLinks-Statenlid Gert-Jan Krab ben dam en GroenLinks-raadslid Rob Hoenen staan in nauw contact met Vlaamse en Waalse zusterpartijen sinds duidelijk werd dat de regering Tihange langer wil openhouden. ‘We vrezen dat de kerncentrale allerlei verborgen slijtage heeft. Het lekkende bassin maakt ons alleen maar ongeruster,’ zegt Krabben dam. ‘We zitten in een dichtbevolkt gebied met miljoenen inwoners, maar er is geen grensoverschrijdend veiligheidsoverleg en er worden geen rampen geoefend hier op de drietalengrens. Taalbarrières wil je niet pas moeten overwinnen wanneer er een nucleaire wolk op je afkomt.’ Mede op zijn initiatief kwamen in maart van dit jaar burgemeesters, wethouders, raads- en Statenleden bij elkaar voor een conferentie onder de titel ‘Limboshima’, over de gevolgen van een mogelijke kernramp in Tihange. Krabbendam: ‘Als Fukushima ons iets leert, dan is het dat de zones van tien tot veertig kilometer, die de rijksoverheid in het Nationaal Plan Kernongevallen bestrijding trekt rondom centrales, volstrekt achterhaald zijn.’ Volgens atoomfysicus Wim Turkenburg van de Universiteit Utrecht moet de rampenzone rond Tihange ten minste vijftig kilometer groot zijn en beter nog tachtig kilometer.

In juni vroegen de Limburgse Provinciale Staten de gouverneur in België te pleiten voor een spoedige sluiting van Tihange, voor een grensoverschrijdend rampenplan met een zone van tachtig kilometer én voor een opslag van jodiumpillen in Maastricht (die moeten nu uit Zoe ter meer komen). ‘Het is natuurlijk een beetje voor de bühne,’ moet gedeputeerde Kersten toegeven. ‘We kunnen onze zorg overbrengen, maar de Belgen beslissen zelf over het openhouden van een centrale.’

De verantwoordelijke minister voor rampen met kerncentrales is op dit moment nog minister Maxime Ver hagen (CDA). GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren vroeg hem ook er bij de Belgen op aan te dringen Tihange te sluiten. Maar dat vond Verhagen een ‘bizar’ idee. Wel zei hij dat er regelmatig overleg was over noodzakelijke veiligheidsmaatregelen. Gedeputeerde Kersten is teleurgesteld. ‘Wij staan hier in Limburg machteloos. Waarom komt Verhagen niet in actie? Het is toch niet onoorbaar om met je Belgische collega in overleg te treden?’ Nadat bekend werd dat ook de centrale in Doel problemen heeft, meldde zijn ministerie vorige week dat Verhagen navraag heeft gedaan bij de Belgen