Kony 2012: christelijke marketing

16 maart 2012
Leestijd:

Wie is de Amerikaan achter de internethit Kony 2012? En wat is het doel van zijn actiegroep Invisible Children?

Jason Russell, gangmaker van de Amerikaanse stichting Invisible Children in de <i>Today Show</i>: een goed gevoel voor drama

Het is 7 november 2011. Jason Russell, gangmaker van de Amerikaanse stichting Invisible Chil dren, doet zijn verhaal op Liberty Uni versity, de orthodox-christelijke universiteit opgericht door de prominente ultrarechtse televisiedominee Jerry Falwell. Op het podium van de immense collegezaal zit Russell (33) er ontspannen bij. Als hij zijn bril met het zwarte montuur opzet, lijkt hij het prototype van een hipster.

‘Veel mensen zijn bang voor christenen,’ vertelt hij zijn publiek, ‘ze zijn bang voor Liberty University, ze zijn bang voor Invisible Children, want ze denken dat we een agenda hebben. Ze zien ons en zeggen: “Jullie willen dat ik iets onderteken, jullie willen mijn geld, jullie willen dat ik in 
jullie God geloof.” It freaks them out.’


5 maart 2012. Invisible Children zet een filmpje van dertig minuten over de beruchte rebellenleider Joseph Kony op internet en promoot het via sociale media. Het filmpje is een sensatie. Binnen enkele dagen wordt het meer dan zeventig miljoen keer bekeken, wordt er wereldwijd gediscussieerd over de diepere betekenis van deze internethype en wordt Invisible Children aan de schandpaal genageld voor de feitelijk misleidende, simplistische en neokoloniale benadering van een complex Afrikaans probleem. En dan is er nog de stijl van het filmpje: ‘emotieporno’, ‘manipulatief’, ‘gelikt’, ‘infantiel’ – het is slechts een greep uit de kritiek. ‘Typisch Hollywood’ is een veelgehoorde reactie in Europa.

Kony 2012 laat zich beter verklaren binnen de context van de mediacampagnes van Amerikaanse evangelicals, alleen is in dit geval de oplossing voor het vreselijke probleem waarvoor de mensheid – en dus jij als individu – staat niet het gebed, maar het doorsturen van een linkje.

Op Liberty University plaatste Jason Russell zichzelf in de evangelical traditie. ‘Wij geloven dat Jezus Christus de allerbeste verhalenverteller ooit was. Wij geloven dat hij zei: gaat voort en vertel verhalen, want het verhaal is machtig, het overwint het hart en het hoofd en het maakt dat mensen je zullen volgen in wat je doet.’

De relatie van Invisible Children tot evangelicals heeft nauwelijks aandacht gekregen. Dat komt ongetwijfeld omdat Russells organisatie zich niet als een christelijke actiegroep presenteert. Volgens Russell komt het concept van de groep (‘zorg voor de kinderen in de wereld zoals je voor je eigen kinderen zorgt’) voort uit het geloof van de oprichters, maar Invisible Children wil niet gedefinieerd worden als een christelijke organisatie. ‘Wij zijn onorthodox en als je de onorthodoxheid van wat wij doen niet accepteert, dan begrijp je het niet,’ zei Russell nogal cryptisch in een interview. Maar zonder de evangelic kerken als platform en de financiële injectie van conservatieve christelijke donateurs, was Invisible Children nooit uitgegroeid tot een organisatie met een budget van bijna tien miljoen dollar.

Het idee voor Invisible Children dateert uit 2003, toen Russell met twee vrienden naar Afrika reisde. Het doel was om een documentaire te maken over de burgeroorlog in Soedan. In Amerikaanse kringen van evangelicals was Zuid-Soedan een hot topic: zwarte christenen werden hier misbruikt als slaven door Arabische moslims. (De politieke actie van Amerikaanse evangelicals zou later een belangrijke rol spelen in het vredesakkoord en de vorming van een nieuwe natie.)

Russell en zijn vrienden lieten hun Soedan-plannen varen toen ze stuitten op kinderen in Oeganda die door Joseph Kony, de leider van het Verzetsleger van de Heer (LRA) waren misbruikt als kindsoldaten. Ze maakten een documentaire die ze in evangelical kerken toonden en richtten een non-profitorganisatie op die ze Invisible Children noemden. Volgens de website Talk to Action, die christelijk rechts op de voet volgt, ontving Invisible Children vanaf haar oprichting financiële steun van fundamentalistische donorfondsen. Die dollarinjectie stelde Invisible Children in staat om meer video’s te maken en de ‘awareness’-campagne over de kindsoldaten uit te breiden naar scholen en universiteiten. Invisible Children zou uiteindelijk met tienduizend screenings van de documentaires 3,5 miljoen jongeren bereiken.

Als marketeers bleken Russell en zijn team over een goed ontwikkeld gevoel voor drama te beschikken. In meer dan honderd steden wereldwijd sliepen studenten in de open lucht uit solidariteit met de kinderen in Oeganda. In Chicago ‘redde’ Oprah Winfrey vijfhonderd studenten nadat ze zes dagen in regen en wind op straat hadden gebivakkeerd. Hun beloning: een optreden bij Oprah.

Ook in Washington was Invisible Children actief. De lobbyactiviteiten van de groep leidden, volgens een promotiefilmpje van de organisatie, tot het aannemen van een wet door het Congres dat Amerikaanse participatie in de arrestatie van Kony mogelijk maakte. Een jaar later stuurde president Obama honderd special forces-militairen naar Afrika om het Oegandese leger bij te staan in de jacht op Joseph Kony. Een prachtig resultaat voor een actiegroep die pas acht jaar bestaat. Zou je zeggen.

Waarom dan nu het filmpje Kony 2012? Waarom zouden jongeren, want zij zijn de doelgroep, Kony beroemd moeten maken opdat hij eindelijk wordt opgepakt? Omdat anders Washington zou overwegen om de Amerikaanse hulp en technologie stop te zetten, beweert Invisible Children. Alleen: er is geen enkele indicatie dat Amerika zelfs zou overwegen om dit te doen. Het doel van Kony 2012 is hol.

Voor de ouders van tieners in Europa en Amerika die met verwondering naar het digitale engagement van hun kroost hebben gekeken, doet dergelijke kritiek er niet toe. Het feit dat hun kinderen begaan zijn met het lot van kindsoldaten en nu met evenveel gemak over de slechterik Joseph Kony praten als over hun idool Jus tin Bieber is reden genoeg om de mediacampagne van Invisible Child ren te prijzen. Wie toch enige bedenkingen koestert over deze internethype doet er goed aan nogmaals naar Jason Russells toespraak op Liberty University te luisteren. ‘De meeste mensen zien ons als een non-profit charitatieve instelling. Wij zien onszelf als een business, als een bedrijf, als een organisatie die inspireert, die mondig maakt en mensen helpt om hun eigen mogelijkheden te realiseren.’

Digitale actie als zelfontplooiing. Of als evangelie. Zoals Invisible Children het zelf zegt: ‘Dit is het prachtige begin van een eind dat slechts het begin is.’

Over Freke Vuijst

Freke Vuijst is correspondent voor Vrij Nederland in Amerika.

Blog

Freke Vuijst

John McCain, 'the man who never met a war he didn’t like’

'De Russian Agression Prevention Act is geen 'laughing matter'

Bladwijzer

Harm Ede Botje

Waar stond de BUK?

Online onderzoek: Vanaf welke locatie werd de raket precies afgevuurd?

Bladwijzer

Harm Ede Botje

Een schandalige misdaad

New Yorker hoofdredacteur David Remnick snapt niet hoe de Nederlandse politici nog ambivalent kunnen zijn

Dit is goed! Ik ontvang graag wekelijks verhalen in mijn inbox

E-mailadres *
Ja, ik wil graag de VN Nieuwsbrief ontvangen

Neem nu een
abonnement
Jaar
Half jaar
Kwartaal
Proef
Papier en digitaal
Alleen digitaal